آیات قدیر، قادر

«القدیر»
۱ـ یَکَادُ ٱلْبَرْقُ یَخْطَفُ أَبْصَـٰرَهُمْ ۖ کُلَّمَآ أَضَآءَ لَهُم مَّشَوْا۟ فِیهِ وَإِذَآ أَظْلَمَ عَلَیْهِمْ قَامُوا۟ ۚ وَلَوْ شَآءَ ٱللَّهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَأَبْصَـٰرِهِمْ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۲:۲۰]
چنان است که گوئی آذرخش آسمان می‌‌‌خواهد (نور) چشمانشان را برباید. هرگاه که (پیش پای ایشان را) روشن می‌دارد، به پیش می‌روند. و چون (محیط) ایشان تاریک شود، برجای خود می‌مانند. و اگر خدا می‌خواست گوش و چشمان ایشان را از میان می‌برد. چه خدا بر هر چیزی توانا است.
۲ـ مَا نَنسَخْ مِنْ ءَایَهٍ أَوْ نُنسِهَا نَأْتِ بِخَیْرٍۢ مِّنْهَآ أَوْ مِثْلِهَآ ۗ أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌ [۲:۱۰۶]
هر آیه‌ای را که رها سازیم (و به دست فراموشی سپاریم)، و یا این که (اثر معجزه‌ای را از آئینه‌ی دل مردمان بزدائیم و) فراموشش گردانیم، بهتر از آن یا همسان آن را می‌آوریم و جایگزینش می‌سازیم. مگر نمی‌دانی که خداوند بر هر چیزی توانا است؟
۳ـ وَدَّ کَثِیرٌۭ مِّنْ أَهْلِ ٱلْکِتَـٰبِ لَوْ یَرُدُّونَکُم مِّنۢ بَعْدِ إِیمَـٰنِکُمْ کُفَّارًا حَسَدًۭا مِّنْ عِندِ أَنفُسِهِم مِّنۢ بَعْدِ مَا تَبَیَّنَ لَهُمُ ٱلْحَقُّ ۖ فَٱعْفُوا۟ وَٱصْفَحُوا۟ حَتَّىٰ یَأْتِىَ ٱللَّهُ بِأَمْرِهِۦٓ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۲:۱۰۹]
بسیاری از اهل کتاب، از روی رشک و حسدی که در وجودشان ریشه دوانده است، آرزو دارند اگر بشود شما را بعد از پذیرش ایمان بازگردانند (به جانب کفر و به حال سابقی که داشتید!) با این که حقّانیّت (اسلام و درستی راهی که برگزیده‌اید، از روی خود کتابهای آسمانیشان) برایشان کاملاً روشن گشته است. پس گذشت نمائید و چشم‌پوشی کنید تا خدا فرمان دهد (که در برابرشان چه کار کنید). بی‌گمان خداوند بر هر چیزی توانا است.
۴ـ وَلِکُلٍّۢ وِجْهَهٌ هُوَ مُوَلِّیهَا ۖ فَٱسْتَبِقُوا۟ ٱلْخَیْرَ‌ٰتِ ۚ أَیْنَ مَا تَکُونُوا۟ یَأْتِ بِکُمُ ٱللَّهُ جَمِیعًا ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۲:۱۴۸]
هر ملّتی را جهتی است (که به هنگام نماز) بدانجا رو می‌کند. (ابراهیم و اسماعیل رو به کعبه، و بنی‌اسرائیل رو به صخره‌ی بیت‌المقدّس، و مسیحیان روبه مشرِق می‌کردند. لیکن سو و جهت همچون توحید و ایمان به رستاخیز و حساب و کتاب اخروی، از اصول و ارکان دین نیست. بلکه مانند تعداد رکعات نماز و مقدار واجب زکات، باید تسلیم وحی آسمانی بود). پس به سوی نیکیها بشتابید و در انواع خیرات بر یکدیگر سبقت بگیرید. هر جا که باشید خدا همگی شما را گرد می‌آورد (و به حساب همگان رسیدگی می‌کند و بلاد و جهات در امر دین بی‌ارزش است. بلکه خیرات و نیکیها ارزشمند است). خدا بر هر چیزی توانا است.
۵ـ أَوْ کَٱلَّذِى مَرَّ عَلَىٰ قَرْیَهٍۢ وَهِىَ خَاوِیَهٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا قَالَ أَنَّىٰ یُحْىِۦ هَـٰذِهِ ٱللَّهُ بَعْدَ مَوْتِهَا ۖ فَأَمَاتَهُ ٱللَّهُ مِا۟ئَهَ عَامٍۢ ثُمَّ بَعَثَهُۥ ۖ قَالَ کَمْ لَبِثْتَ ۖ قَالَ لَبِثْتُ یَوْمًا أَوْ بَعْضَ یَوْمٍۢ ۖ قَالَ بَل لَّبِثْتَ مِا۟ئَهَ عَامٍۢ فَٱنظُرْ إِلَىٰ طَعَامِکَ وَشَرَابِکَ لَمْ یَتَسَنَّهْ ۖ وَٱنظُرْ إِلَىٰ حِمَارِکَ وَلِنَجْعَلَکَ ءَایَهًۭ لِّلنَّاسِ ۖ وَٱنظُرْ إِلَى ٱلْعِظَامِ کَیْفَ نُنشِزُهَا ثُمَّ نَکْسُوهَا لَحْمًۭا ۚ فَلَمَّا تَبَیَّنَ لَهُۥ قَالَ أَعْلَمُ أَنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۲:۲۵۹]
یا (آیا آگاهی از) همچون کسی که از کنار دهکده‌ای گذر کرد، در حالی که سقف خانه‌ها فرو تپیده بود و دیوارهای آنها بر روی سقفها فرو ریخته بود؛ گفت: چگونه خدا این (اجساد فرسوده و از هم پاشیده‌ی مردمان اینجا) را پس از مرگ آنان زنده می‌کند؟ پس خدا او را صد سال میراند و سپس زنده‌اش گرداند و (به او) گفت: چه مدّت درنگ کرده‌ای؟ گفت: (نمی‌دانم، شاید) روزی یا قسمتی از یک روز. فرمود: (نه) بلکه صد سال درنگ کرده‌ای. به خوردنی و نوشیدنی خود (که همراه داشتی) نگاه کن (و ببین که با گذشت این زمان طولانی به اراده‌ی خدا) تغییر نیافته است. و بنگر به الاغ خود (که چگونه از هم متلاشی شده است. ما چنین کردیم) تا تو را نشانه (ی گویائی از رستاخیز) برای مردمان قرار دهیم. (اکنون) به استخوانها بنگر که چگونه آنها را برمی‌داریم و بهم پیوند می‌دهیم و سپس بر آنها گوشت می‌پوشانیم. هنگامی که (این حقائق) برای او آشکار شد، گفت: می‌دانم که خدا بر هر چیزی توانا است.
۶ـ لِّلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَـٰوَ‌ٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۗ وَإِن تُبْدُوا۟ مَا فِىٓ أَنفُسِکُمْ أَوْ تُخْفُوهُ یُحَاسِبْکُم بِهِ ٱللَّهُ ۖ فَیَغْفِرُ لِمَن یَشَآءُ وَیُعَذِّبُ مَن یَشَآءُ ۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌ [۲:۲۸۴]
آنچه در آسمانها است و آنچه در زمین است، از آن خدا است، و (لذا) اگر آنچه را که در دل دارید آشکار سازید یا پنهان دارید، خداوند شما را طبق آن محاسبه می‌کند، سپس هر که را بخواهد (و شایستگی داشته باشد) می‌بخشد و هر کس را بخواهد (و مستحق باشد) عذاب می‌کند، و خدا بر هر چیزی توانا است.
۷ـ قُلِ ٱللَّهُمَّ مَـٰلِکَ ٱلْمُلْکِ تُؤْتِى ٱلْمُلْکَ مَن تَشَآءُ وَتَنزِعُ ٱلْمُلْکَ مِمَّن تَشَآءُ وَتُعِزُّ مَن تَشَآءُ وَتُذِلُّ مَن تَشَآءُ ۖ بِیَدِکَ ٱلْخَیْرُ ۖ إِنَّکَ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۳:۲۶]
بگو: پروردگارا! ای همه چیز از آن تو! تو هر که را بخواهی حکومت و دارائی می‌بخشی و از هر که بخواهی حکومت و دارائی را بازپس می‌گیری، و هر کس را بخواهی عزّت و قدرت می‌دهی و هرکس را بخواهی خوار می‌داری، خوبی در دست تو است و بیگمان تو بر هر چیزی توانائی.
۸ـ قُلْ إِن تُخْفُوا۟ مَا فِى صُدُورِکُمْ أَوْ تُبْدُوهُ یَعْلَمْهُ ٱللَّهُ ۗ وَیَعْلَمُ مَا فِى ٱلسَّمَـٰوَ‌ٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۳:۲۹]
بگو: اگر آنچه را که در سینه‌هایتان دارید پنهان سازید یا آشکار کنید، خداوند آن را می‌داند و خداوند آگاه از هر چیزی است که در آسمانها و زمین است، و خداوند بر هر چیزی توانا است.
۹ـ أَوَلَمَّآ أَصَـٰبَتْکُم مُّصِیبَهٌۭ قَدْ أَصَبْتُم مِّثْلَیْهَا قُلْتُمْ أَنَّىٰ هَـٰذَا ۖ قُلْ هُوَ مِنْ عِندِ أَنفُسِکُمْ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۳:۱۶۵]
آیا (به ناله و افغان افتاده‌اید و بی‌حال و زبون شده‌اید) هنگامی که مصیبتی (در جنگ احد) به شما دست داده است (و می‌گوئید:) این (کشتار و فرار) از کجا است؟! و حال آن که (در جنگ بدر) دو برابر آن، (پیروزی) کسب کرده‌اید (و از طرف کشته و اسیر گرفته‌اید؟!) بگو: این (شکست خوردن و کشته‌شدن) از ناحیه‌ی خودتان (و نتیجه‌ی مخالفت با رهنمودهای رسول خدا و پیروی از حرص و آزتان) است. بیگمان خداوند بر هر چیزی توانا است (و پیروزی و شکست در حیطه‌ی اختیار او است).
۱۰ـ وَلِلَّهِ مُلْکُ ٱلسَّمَـٰوَ‌ٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌ [۳:۱۸۹]
و ملک آسمانها و زمین از آن خدا است، و خدا بر هر چیزی توانا است.
۱۱ـ إِن یَشَأْ یُذْهِبْکُمْ أَیُّهَا ٱلنَّاسُ وَیَأْتِ بِـَٔاخَرِینَ ۚ وَکَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ ذَ‌ٰلِکَ قَدِیرًۭا [۴:۱۳۳]
ای مردمان! اگر خدا بخواهد شما را از میان می‌برد و می‌میراند و افراد دیگری را به میان می‌آورد (و به جای شما می‌نشاند)، و او بر این کار بس توانا است.
۱۲ـ إِن تُبْدُوا۟ خَیْرًا أَوْ تُخْفُوهُ أَوْ تَعْفُوا۟ عَن سُوٓءٍۢ فَإِنَّ ٱللَّهَ کَانَ عَفُوًّۭا قَدِیرًا [۴:۱۴۹]
اگر (کردار و گفتار) نیک را آشکار یا پنهان سازید (مُجاز خواهید بود) و یا اگر از (کردار و گفتار) بد چشم‌پوشی کنید (و دهن خویش را به دشنام نیالائید و گذشت نمائید، کار خداپسندانه‌ای نموده‌اید و همچون ذات باری، عفو پیشه کرده‌اید) چرا که خداوند بسیار باگذشت و بس توانا است.
۱۳ـ لَّقَدْ کَفَرَ ٱلَّذِینَ قَالُوٓا۟ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلْمَسِیحُ ٱبْنُ مَرْیَمَ ۚ قُلْ فَمَن یَمْلِکُ مِنَ ٱللَّهِ شَیْـًٔا إِنْ أَرَادَ أَن یُهْلِکَ ٱلْمَسِیحَ ٱبْنَ مَرْیَمَ وَأُمَّهُۥ وَمَن فِى ٱلْأَرْضِ جَمِیعًۭا ۗ وَلِلَّهِ مُلْکُ ٱلسَّمَـٰوَ‌ٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَمَا بَیْنَهُمَا ۚ یَخْلُقُ مَا یَشَآءُ ۚ وَٱللَّهُ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۵:۱۷]
به طور مسلّم، کسانی که می‌گویند: خدا، مسیح پسر مریم است! کافرند. بگو: اگر خداوند بخواهد مسیحِ پسرِ مریم و مادر او و همه‌ی کسانی را که در روی زمین هستند هلاک کند، چه کسی درمقابل می‌تواند (کوچکترین) کاری بکند (و جلو دست خدا را بگیرد)؟ از آن خدا است آنچه در آسمانها و زمین و آنچه میان آن دو است. هر چه بخواهد می‌آفریند؛ و خدا بر هر چیزی توانا است.
۱۴ـ یَـٰٓأَهْلَ ٱلْکِتَـٰبِ قَدْ جَآءَکُمْ رَسُولُنَا یُبَیِّنُ لَکُمْ عَلَىٰ فَتْرَهٍۢ مِّنَ ٱلرُّسُلِ أَن تَقُولُوا۟ مَا جَآءَنَا مِنۢ بَشِیرٍۢ وَلَا نَذِیرٍۢ ۖ فَقَدْ جَآءَکُم بَشِیرٌۭ وَنَذِیرٌۭ ۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۵:۱۹]
ای اهل کتاب! پیغمبر ما (محمّد) به سوی شما آمده است و به دنبال انقطاع مدّت زمانی که میان پیغمبران بوده است، (حقائق را دیگرباره) بیان می‌کند، تا این که (در روز رستاخیز) نگوئید: مژده‌دهنده و بیم‌دهنده‌ای (از پیغمبران) به سوی ما نیامده است (تا فرمان خدا را به ما برسانند. هم اینک پیغمبر) مژده‌دهنده و بیم‌دهنده‌ای (محمّد نام) به سوی شما آمده است (و عذری برای شما نمانده است). و خداوند بر همه چیز توانا است. [
۱۵ـ أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ ٱللَّهَ لَهُۥ مُلْکُ ٱلسَّمَـٰوَ‌ٰتِ وَٱلْأَرْضِ یُعَذِّبُ مَن یَشَآءُ وَیَغْفِرُ لِمَن یَشَآءُ ۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۵:۴۰]
مگر نمی‌دانی که سلطنت آسمانها و زمین (و هر چه در آنها است) از آن او است؟ هرکس را بخواهد (برابر حکمت و قدرت خود) مجازات می‌کند، و هرکس را بخواهد (برابر حکمت و رحمت خود) می‌بخشد. و خدا بر هر چیزی توانا است.
۱۶ـ لِلَّهِ مُلْکُ ٱلسَّمَـٰوَ‌ٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَمَا فِیهِنَّ ۚ وَهُوَ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۢ [۵:۱۲۰]
حکومت آسمانها و زمین و آنچه در آنها است، از آن خدا است، و او بر هر چیزی توانا است.
۱۷ـ وَإِن یَمْسَسْکَ ٱللَّهُ بِضُرٍّۢ فَلَا کَاشِفَ لَهُۥٓ إِلَّا هُوَ ۖ وَإِن یَمْسَسْکَ بِخَیْرٍۢ فَهُوَ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۶:۱۷]
اگر خداوند زیانی به تو برساند، هیچ کس جز او نمی‌تواند آن را برطرف سازد، و اگر خیری به تو برساند (هیچ کس نمی‌تواند از آن جلوگیری کند)، چرا که او بر هر چیزی توانا است.
۱۸ـ وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّمَا غَنِمْتُم مِّن شَىْءٍۢ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُۥ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِى ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْیَتَـٰمَىٰ وَٱلْمَسَـٰکِینِ وَٱبْنِ ٱلسَّبِیلِ إِن کُنتُمْ ءَامَنتُم بِٱللَّهِ وَمَآ أَنزَلْنَا عَلَىٰ عَبْدِنَا یَوْمَ ٱلْفُرْقَانِ یَوْمَ ٱلْتَقَى ٱلْجَمْعَانِ ۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌ [۸:۴۱]
(ای مسلمانان!) بدانید که همه‌ی غنائمی را که فراچنگ می‌آورید، یک پنجم آن متعلّق به خدا و پیغمبر و خویشاوندان (پیغمبر) و یتیمان و مستمندان و واماندگان در راه است. (سهم خدا و رسول به مصالح عامّه‌ای اختصاص دارد که پیغمبر در زمان حیات خود مقرّر می‌دارد یا پیشوای مؤمنان بعد از او معیّن می‌نماید. بقیّه‌ی یک پنجم هم صرف افراد مذکور می‌شود. چهار پنجم باقیمانده نیز میان رزمندگان حاضر در صحنه تقسیم می‌گردد. باید به این دستور عمل شود) اگر به خدا و بدانچه بر بنده‌ی خود در روز جدائی (کفر از ایمان، یعنی در جنگ بدر، روز هفدهم ماه رمضان سال دوم هجری) نازل کردیم ایمان دارید. روزی که دو گروه (مؤمنان و کافران) رویاروی شدند (و با هم جنگیدند، و گروه اندک مؤمنان، بر جمع کثیر کافران، در پرتو مدد الهی پیروز شدند) و خدا بر هر چیزی توانا است.
۱۹ـ إِلَّا تَنفِرُوا۟ یُعَذِّبْکُمْ عَذَابًا أَلِیمًۭا وَیَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَیْرَکُمْ وَلَا تَضُرُّوهُ شَیْـًۭٔا ۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌ [۹:۳۹]
اگر برای جهاد بیرون نروید، خداوند شما را (در دنیا با استیلاء دشمنان و در آخرت با آتش سوزان) عذاب دردناکی می‌دهد و (شما را نابود می‌کند و) قومی را جایگزینتان می‌سازد که جدای از شمایند (و پاسخگوی فرمان خدایند و در اسرع وقت دستور او را اجرا می‌نمایند. شما بدانید که با نافرمانی خود تنها به خویشتن زیان می‌رسانید) و هیچ زیانی به خدا نمی‌رسانید (چرا که خدا بی‌نیاز از همگان و دارای قدرت فراوان است) و خدا بر هر چیزی توانا است (و از جمله بدون شما هم می‌تواند اسلام را پیروز گرداند، و همچنین شما را از بین ببرد و دسته‌ی فرمانبرداری را جانشین شما کند).
۲۰ـ إِلَى ٱللَّهِ مَرْجِعُکُمْ ۖ وَهُوَ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌ [۱۱:۴]
برگشت شما به سوی خدا است، و خدا بر هر چیزی توانا است. (او است که به شما زندگی می‌بخشد و شما را می‌میراند و دوباره جان به پیکرتان میدواند و برای حساب و کتاب در قیامت جمعتان می‌گرداند و به دوزخ یا بهشتتان می‌رساند).
۲۱ـ وَٱللَّهُ خَلَقَکُمْ ثُمَّ یَتَوَفَّىٰکُمْ ۚ وَمِنکُم مَّن یُرَدُّ إِلَىٰٓ أَرْذَلِ ٱلْعُمُرِ لِکَىْ لَا یَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍۢ شَیْـًٔا ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِیمٌۭ قَدِیرٌۭ [۱۶:۷۰]
خداوند شما را آفریده است (و روزگاری را برایتان تعیین کرده است که در آن زندگی می‌کنید و کتاب خوشبختی یا بدبختی خود را می‌نویسید و) سپس شما را می‌میراند و (به سوی خویش برمی‌گرداند). برخی از شما به سنین بالای عمر می‌رسند (و) به گونه‌ای (فرتوت می‌شوند که کارشان بدانجا می‌کشد) که پس از (آن همه) علم و آگهی (و تجربه‌ای که در زندگی آموخته‌اند) چیزی نخواهند دانست (و همه چیز را فراموش می‌کنند. چرا که از فعّالیّت سلولهای بدن کاسته شده است و استخوانها و عضلات و اعصاب سستی گرفته است). بی‌گمان خدا (از اسرار آفریدگان خود) آگاه و توانا (بر هر آن چیزی) است (که بخواهد).
۲۲ـ وَلِلَّهِ غَیْبُ ٱلسَّمَـٰوَ‌ٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ وَمَآ أَمْرُ ٱلسَّاعَهِ إِلَّا کَلَمْحِ ٱلْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۱۶:۷۷]
غیب آسمانها و زمین را خدا می‌داند و بس، کار (برپائی) قیامت (و زنده‌گرداندن مردمان در آن، برای خدا ساده و آسان است و از لحاظ سرعت و سهولت، درست) به اندازه‌ی چشم برهم زدن و یا کوتاه‌تر از آن است. بی‌گمان خدا بر هر چیزی توانا است (چرا که قدرت بی‌انتهاء است).
۲۳ـ ذَ‌ٰلِکَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلْحَقُّ وَأَنَّهُۥ یُحْىِ ٱلْمَوْتَىٰ وَأَنَّهُۥ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۲۲:۶]
آن (چیزهائی که در آیات پیشین درباره‌ی مراحل مختلف آفرینش انسان و جهان گیاهان بازگو شد) بدان خاطر است که (بدانید) خدا حق است و (لذا نظامی را که آفریده نیز حق بوده و بیهوده و بی‌هدف نیست، و به زبان حال به شما می‌گوید:) او مردگان را زنده می‌گرداند، و وی بر هر چیزی توانا است.
۲۴ـ وَٱللَّهُ خَلَقَ کُلَّ دَآبَّهٍۢ مِّن مَّآءٍۢ ۖ فَمِنْهُم مَّن یَمْشِى عَلَىٰ بَطْنِهِۦ وَمِنْهُم مَّن یَمْشِى عَلَىٰ رِجْلَیْنِ وَمِنْهُم مَّن یَمْشِى عَلَىٰٓ أَرْبَعٍۢ ۚ یَخْلُقُ ٱللَّهُ مَا یَشَآءُ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۲۴:۴۵]
خداوند هر جنبنده‌ای را از آب آفریده است (ولی با این که اصل همه‌ی آنها آب است، دارای انواع گوناگون و استعدادهای مختلف و طرز زندگی متفاوت شگفت‌انگیزی هستند) گروهی از آنها بر شکم خود راه می‌روند (همچون: ماهیها و خزندگان) و گروهی از آنها بر روی دو پا راه می‌روند (مانند: انسانها و پرندگان) و دسته‌ای بر روی چهار پا راه می‌روند (از قبیل: چهارپایان. تازه جنبندگان و جانداران، منحصر به اینها نیستند و بلکه چهره‌های بسیار متنوّع و اشکال مختلف دیگر دارند، و) خدا هرچه را بخواهد می‌آفریند. قطعاً او بر هر چیزی توانا است.
۲۵ـ وَهُوَ ٱلَّذِى خَلَقَ مِنَ ٱلْمَآءِ بَشَرًۭا فَجَعَلَهُۥ نَسَبًۭا وَصِهْرًۭا ۗ وَکَانَ رَبُّکَ قَدِیرًۭا [۲۵:۵۴]
خدا است که از آب (مَنی) انسانها را آفریده است و ایشان را به (دو گروه) ذُکور و إناث تبدیل کرده است، و پروردگار تو همواره (بر انجام هر چه بخواهد) توانا بوده و هست.
۲۶ـ وَأَوْرَثَکُمْ أَرْضَهُمْ وَدِیَـٰرَهُمْ وَأَمْوَ‌ٰلَهُمْ وَأَرْضًۭا لَّمْ تَطَـُٔوهَا ۚ وَکَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرًۭا [۳۳:۲۷]
و زمینها و خانه‌هایشان و دارائی آنان، و همچنین زمینی را که هرگز بدان گام ننهاده بودید، به چنگ شما انداخت. بی‌گمان خداوند بر هر چیزی توانا است.
۲۷ـ قُلْ سِیرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ فَٱنظُرُوا۟ کَیْفَ بَدَأَ ٱلْخَلْقَ ۚ ثُمَّ ٱللَّهُ یُنشِئُ ٱلنَّشْأَهَ ٱلْءَاخِرَهَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۲۹:۲۰]
بگو: در زمین بگردید و بنگرید که خدا چگونه در آغاز موجودات را پدید آورده است و (چه رنگ و بو و سیما و ویژگیهائی به هر یک داده است، و چه اسراری در آنها به ودیعت نهاده است. تا از مشاهده‌ی اشیاء پی به راز و رمز آنها ببرید و در برابر قدرت مافوق تصوّر آفریدگارشان سر تسلیم فرود آورید، و بدانید کسی که اوّل این جهان را از نیستی به هستی آورده است) بعداً هم جهان دیگر را پدیدار می‌کند. چرا که خدا بر هر چیزی توانا است.
۲۸ـ فَٱنظُرْ إِلَىٰٓ ءَاثَـٰرِ رَحْمَتِ ٱللَّهِ کَیْفَ یُحْىِ ٱلْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَآ ۚ إِنَّ ذَ‌ٰلِکَ لَمُحْىِ ٱلْمَوْتَىٰ ۖ وَهُوَ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۳۰:۵۰]
به آثار (باران یعنی) رحمت الهی بنگر که چگونه زمین را پس از مردنش زنده می‌کند. آن کس (که زمین مرده را این چنین با نزول باران زنده می‌کند) زنده کننده‌ی مردگان (در رستاخیز) است و او بر همه چیز توانا است.
۲۹ـ ٱللَّهُ ٱلَّذِى خَلَقَکُم مِّن ضَعْفٍۢ ثُمَّ جَعَلَ مِنۢ بَعْدِ ضَعْفٍۢ قُوَّهًۭ ثُمَّ جَعَلَ مِنۢ بَعْدِ قُوَّهٍۢ ضَعْفًۭا وَشَیْبَهًۭ ۚ یَخْلُقُ مَا یَشَآءُ ۖ وَهُوَ ٱلْعَلِیمُ ٱلْقَدِیرُ [۳۰:۵۴]
خداوند همان کسی است که شما را از (چیزی سراپا) ضعف آفریده است و سپس بعد از این ضعف و ناتوانی قوّت و قدرت بخشیده است، و آن گاه ضعف و پیری را جایگزین این قوّت و قدرت ساخته است. آخر خداوند هر چه را بخواهد می‌آفریند (و از هیچ، چیز می‌سازد) و او بس آگاه و توانا است (و می‌داند چگونه شما را بیافریند و چرخه‌ی وجود شما را چگونه بگرداند)
۳۰ـ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ فَاطِرِ ٱلسَّمَـٰوَ‌ٰتِ وَٱلْأَرْضِ جَاعِلِ ٱلْمَلَـٰٓئِکَهِ رُسُلًا أُو۟لِىٓ أَجْنِحَهٍۢ مَّثْنَىٰ وَثُلَـٰثَ وَرُبَـٰعَ ۚ یَزِیدُ فِى ٱلْخَلْقِ مَا یَشَآءُ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۳۵:۱]
ستایش خداوندی را سزا است که آفریننده‌ی آسمانها و زمین است، و فرشتگان را با بالهای دوتا دوتا، و سه‌تا سه‌تا، و چهارتا چهارتائی که دارند، مأموران (قدرتمند اجرای فرمان خود در زمینه‌های مختلف تکوینی و تشریعی) کرد. او هر چه بخواهد بر آفرینش (فرشتگان و مردمان و سایر موجودات جهان) می‌افزاید. چرا که خدا بر هر چیزی توانا است.
۳۱ـ أَوَلَمْ یَسِیرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ فَیَنظُرُوا۟ کَیْفَ کَانَ عَـٰقِبَهُ ٱلَّذِینَ مِن قَبْلِهِمْ وَکَانُوٓا۟ أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّهًۭ ۚ وَمَا کَانَ ٱللَّهُ لِیُعْجِزَهُۥ مِن شَىْءٍۢ فِى ٱلسَّمَـٰوَ‌ٰتِ وَلَا فِى ٱلْأَرْضِ ۚ إِنَّهُۥ کَانَ عَلِیمًۭا قَدِیرًۭا [۳۵:۴۴]
آیا در زمین به گشت و گذار نمی‌پردازند تا ببینند فرجام کار پیشینیان به کجا کشیده است، در حالی که آنان از اینان قدرت و قوّت بیشتری داشته‌اند؟ هیچ چیزی چه در آسمانها و چه در زمین خدا را درمانده و ناتوان نخواهد کرد. چرا که او بسیار فرزانه و خیلی قدرتمند است.
۳۲ـ وَمِنْ ءَایَـٰتِهِۦٓ أَنَّکَ تَرَى ٱلْأَرْضَ خَـٰشِعَهًۭ فَإِذَآ أَنزَلْنَا عَلَیْهَا ٱلْمَآءَ ٱهْتَزَّتْ وَرَبَتْ ۚ إِنَّ ٱلَّذِىٓ أَحْیَاهَا لَمُحْىِ ٱلْمَوْتَىٰٓ ۚ إِنَّهُۥ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌ [۴۱:۳۹]
و از نشانه‌های (قدرت) خدا این است که تو زمین را خشک و برهوت می‌بینی، امّا هنگامی که (قطره‌های حیات‌بخش) آب بر آن فرو می‌فرستیم، به جنبش درمی‌آید و آماسیده می‌گردد (و بعدها به صورت گل و گیاه و سبزه موج می‌زند). آن کس که این زمین خشک و برهوت را زنده می‌کند، هم او مردگان را نیز (در قیامت) زنده می‌گرداند. چرا که او بر هر چیزی توانا است.
۳۳ـ أَمِ ٱتَّخَذُوا۟ مِن دُونِهِۦٓ أَوْلِیَآءَ ۖ فَٱللَّهُ هُوَ ٱلْوَلِىُّ وَهُوَ یُحْىِ ٱلْمَوْتَىٰ وَهُوَ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۴۲:۹]
(چنین ستمگران کفرپیشه‌ای خدا را به سرپرستی نمی‌گیرند) و بلکه جز او را به سرپرستی گرفته‌اند، در صورتی که سرپرست او است و او مردگان را زنده می‌گرداند و او بر همه چیز توانا است.
۳۴ـ أَوْ یُزَوِّجُهُمْ ذُکْرَانًۭا وَإِنَـٰثًۭا ۖ وَیَجْعَلُ مَن یَشَآءُ عَقِیمًا ۚ إِنَّهُۥ عَلِیمٌۭ قَدِیرٌۭ [۴۲:۵۰]
و یا این که هم پسران می‌دهد و هم دختران. و خدا هر که را بخواهد نازا می‌کند. او بس آگاه و توانا است
۳۵ـ أَوَلَمْ یَرَوْا۟ أَنَّ ٱللَّهَ ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلسَّمَـٰوَ‌ٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَلَمْ یَعْىَ بِخَلْقِهِنَّ بِقَـٰدِرٍ عَلَىٰٓ أَن یُحْۦِىَ ٱلْمَوْتَىٰ ۚ بَلَىٰٓ إِنَّهُۥ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۴۶:۳۳]
آیا نمی‌دانند خدائی که آسمانها و زمین را آفریده است و در آفرینش آنها خسته و درمانده نشده است، می‌تواند مردگان را زنده کند؟! آری، او بر هر کاری توانا است.
۳۶ـ وَأُخْرَىٰ لَمْ تَقْدِرُوا۟ عَلَیْهَا قَدْ أَحَاطَ ٱللَّهُ بِهَا ۚ وَکَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرًۭا [۴۸:۲۱]
و غنیمتهای دیگری که شما قدرت بر آن را نداشته و ندارید، ولی خداوند قدرتش بر آن احاطه دارد (و آن را بهره‌ی شما می‌گرداند) و او بر هر چیزی توانا است.
۳۷ـ لَهُۥ مُلْکُ ٱلسَّمَـٰوَ‌ٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۖ یُحْىِۦ وَیُمِیتُ ۖ وَهُوَ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌ [۵۷:۲]
مالکیّت و حاکمیّت آسمانها و زمین از آن خدا است، و او زنده می‌گرداند و می‌میراند، و او بر هر چیزی توانا است.
۳۸ـ وَمَآ أَفَآءَ ٱللَّهُ عَلَىٰ رَسُولِهِۦ مِنْهُمْ فَمَآ أَوْجَفْتُمْ عَلَیْهِ مِنْ خَیْلٍۢ وَلَا رِکَابٍۢ وَلَـٰکِنَّ ٱللَّهَ یُسَلِّطُ رُسُلَهُۥ عَلَىٰ مَن یَشَآءُ ۚ وَٱللَّهُ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۵۹:۶]
چیزهائی را که خدا از دارائی ایشان (یعنی بنی‌نضیر) به پیغمبر خود ارمغان داشته است شما اسبانی و شترانی را برای آن به تاخت درنیاورده‌اید (و با جنگ تصرّف ننموده‌اید) و بلکه خداوند پیغمبران خود را بر هر کس که بخواهد چیره می‌گرداند، و خدا بر هر کاری توانا است. [
۳۹ـ عَسَى ٱللَّهُ أَن یَجْعَلَ بَیْنَکُمْ وَبَیْنَ ٱلَّذِینَ عَادَیْتُم مِّنْهُم مَّوَدَّهًۭ ۚ وَٱللَّهُ قَدِیرٌۭ ۚ وَٱللَّهُ غَفُورٌۭ رَّحِیمٌۭ [۶۰:۷]
امید است خدا میان شما و میان دشمنانتان (با توفیق دادن آنان به ایمان و پذیرش اسلام) پیوند محبّت برقرار سازد، چرا که خدا بسیار توانا است، و او آمرزنده‌ی مهربان است.
۴۰ـ یُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَـٰوَ‌ٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۖ لَهُ ٱلْمُلْکُ وَلَهُ ٱلْحَمْدُ ۖ وَهُوَ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌ [۶۴:۱]
آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است، به تسبیح و تقدیس خدا مشغول است. حاکمیّت و مالکیّت از آن او است، و سپاس و ستایش خاصّ او است. او بر هر چیزی توانا است …
۴۱ـ ٱللَّهُ ٱلَّذِى خَلَقَ سَبْعَ سَمَـٰوَ‌ٰتٍۢ وَمِنَ ٱلْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ یَتَنَزَّلُ ٱلْأَمْرُ بَیْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ وَأَنَّ ٱللَّهَ قَدْ أَحَاطَ بِکُلِّ شَىْءٍ عِلْمًۢا [۶۵:۱۲]
خدا همان است که هفت آسمان را و همانند آن زمین را آفریده است. فرمان (خدا) همواره در میان آنها جاری است (و تدبیر هدایت و رهبری او، لحظه‌ای از جهان بزرگ هستی برداشته نمی‌شود، این آفرینش عظیم بدان خاطر است) تا بدانید خداوند بر هر چیزی توانا است، و آگاهی او همه چیز را فرا گرفته است.
۴۲ـ یَـٰٓأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ تُوبُوٓا۟ إِلَى ٱللَّهِ تَوْبَهًۭ نَّصُوحًا عَسَىٰ رَبُّکُمْ أَن یُکَفِّرَ عَنکُمْ سَیِّـَٔاتِکُمْ وَیُدْخِلَکُمْ جَنَّـٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ یَوْمَ لَا یُخْزِى ٱللَّهُ ٱلنَّبِىَّ وَٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ مَعَهُۥ ۖ نُورُهُمْ یَسْعَىٰ بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَبِأَیْمَـٰنِهِمْ یَقُولُونَ رَبَّنَآ أَتْمِمْ لَنَا نُورَنَا وَٱغْفِرْ لَنَآ ۖ إِنَّکَ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۶۶:۸]
ای مؤمنان! به درگاه خدا برگردید و توبه‌ی خالصانه‌ای بکنید، شاید پروردگارتان گناهانتان را محو نماید و بزداید، و شما را به باغهای بهشتی داخل گرداند که از زیر (کاخها و درختان) آن رودبارها روان است. این کار در روزی خواهد بود که خداوند پیغمبر و کسانی را خوار و سبک نمی‌دارد که با او ایمان آورده‌اند. (بلکه ایشان را والا می‌گرداند و به درجات بالا می‌رساند). نور (ایمان و عمل صالح) ایشان، پیشاپیش و سوی راستشان (رو به جانب بهشت) در حرکت است. (وقتی که خاموش شدن نور منافقان را می‌بینند، رو به درگاه خدا می‌کنند و) می‌گویند: پروردگارا! نور ما را کامل گردان (تا در پرتو آن به بهشت برسیم) و ما را ببخشای، چرا که تو بر هر چیزی بس توانائی.
۴۳ـ تَبَـٰرَکَ ٱلَّذِى بِیَدِهِ ٱلْمُلْکُ وَهُوَ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌ [۶۷:۱]
بزرگوار و دارای برکات بسیار، آن کسی که فرمانروائی (جهان هستی) از آن او است و او بر هر چیزی کاملاً قادر و توانا است.
«القادر»
۱ـ وَقَالُوا۟ لَوْلَا نُزِّلَ عَلَیْهِ ءَایَهٌۭ مِّن رَّبِّهِۦ ۚ قُلْ إِنَّ ٱللَّهَ قَادِرٌ عَلَىٰٓ أَن یُنَزِّلَ ءَایَهًۭ وَلَـٰکِنَّ أَکْثَرَهُمْ لَا یَعْلَمُونَ [۶:۳۷]
و (آنان از روی تمسخر) می‌گویند: چرا دلیل مادی و معجزه‌ای از سوی پروردگارش بر او نازل نمی‌گردد (تا گواه بر صدق دعوت او باشد؟!) بگو: خداوند می‌تواند (هرگونه) دلیل و معجزه‌ای نازل کند، ولی آنان نمی‌دانند (که برابر سنّت الهی اگر به درخواست ایشان پاسخ گفته شود و ایمان نیاورند نابود می‌گردند).
۲ـ قُلْ هُوَ ٱلْقَادِرُ عَلَىٰٓ أَن یَبْعَثَ عَلَیْکُمْ عَذَابًۭا مِّن فَوْقِکُمْ أَوْ مِن تَحْتِ أَرْجُلِکُمْ أَوْ یَلْبِسَکُمْ شِیَعًۭا وَیُذِیقَ بَعْضَکُم بَأْسَ بَعْضٍ ۗ ٱنظُرْ کَیْفَ نُصَرِّفُ ٱلْءَایَـٰتِ لَعَلَّهُمْ یَفْقَهُونَ [۶:۶۵]
بگو: خدا می‌تواند که عذاب بزرگی از بالای سرتان و یا از زیر پاهایتان بر شما بگمارد (و شما را دچار بلاهای آسمانی و بمبارانهای هوائی یا بلاهای زمینی همچون زلزله‌ها و آتشفشانیها و انفجارهای مینها و دیگر موادّ منفجره‌ی جنگها سازد) و یا این که کار را بر شما به هم آمیزد (و در نتیجه حقیقت امر بر شما مشتبه شود) و دسته‌دسته و پراکنده گردید (و جنگها در میانتان برپا گرداند) و برخی از شما را به جان برخی دیگر اندازد و گرفتار همدیگر سازد. بنگر که چگونه آیات (قرآنی و دلائل جهانی خود) را بیان و روشن می‌گردانیم تا بلکه (بیندیشند و به خود بازگردند و حقیقت را) بفهمند.
۳ـ أَوَلَمْ یَرَوْا۟ أَنَّ ٱللَّهَ ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلسَّمَـٰوَ‌ٰتِ وَٱلْأَرْضَ قَادِرٌ عَلَىٰٓ أَن یَخْلُقَ مِثْلَهُمْ وَجَعَلَ لَهُمْ أَجَلًۭا لَّا رَیْبَ فِیهِ فَأَبَى ٱلظَّـٰلِمُونَ إِلَّا کُفُورًۭا [۱۷:۹۹]
آیا نمی‌نگرند که خدائی که (بدون نمونه و مُدِل قبلی) آسمانها و زمین را آفریده است، توانا است بر این که پس از مردن (بار دیگر) همچون ایشان را بیافریند (و به زندگی دوباره عودت دهد؟ بلی که می‌تواند) ولی برای آنان سرآمدی تعیین نموده است که گمانی در آن نیست و (با فرارسیدن آن زمان که قیامت نام دارد همگان را زنده می‌گرداند و به صحرای محشر گسیل می‌دارد. این سرآمد قطعی است) امّا ستمگران جز کفر و انکار را پذیرا نمی‌باشند.
۴ـ وَأَنزَلْنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۢ بِقَدَرٍۢ فَأَسْکَنَّـٰهُ فِى ٱلْأَرْضِ ۖ وَإِنَّا عَلَىٰ ذَهَابٍۭ بِهِۦ لَقَـٰدِرُونَ [۲۳:۱۸]
ما از آسمان آب ارزشمندی را به اندازه‌ی لازم و معیّن فرو فرستاده‌ایم و آن را در زمین ماندگار نموده‌ایم، و ما کاملاً می‌توانیم به گونه‌های مختلف آن را از بین ببریم.
۵ـ وَإِنَّا عَلَىٰٓ أَن نُّرِیَکَ مَا نَعِدُهُمْ لَقَـٰدِرُونَ [۲۳:۹۵]
ما قطعاً می‌توانیم آنچه را که بدیشان وعده می‌دهیم به تو بنمایانیم، (و تو را محفوظ و بر آنان پیروز گردانیم. لذا به یاری ما و پیروزی خود مطمئن باش).
۶ـ أَوَلَیْسَ ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلسَّمَـٰوَ‌ٰتِ وَٱلْأَرْضَ بِقَـٰدِرٍ عَلَىٰٓ أَن یَخْلُقَ مِثْلَهُم ۚ بَلَىٰ وَهُوَ ٱلْخَلَّـٰقُ ٱلْعَلِیمُ [۳۶:۸۱]
آیا کسی که آسمانها و زمین را آفریده است، قدرت ندارد (انسانهای خاک شده را دوباره) به گونه‌ی خودشان بیافریند؟ آری! (می‌تواند چنین کند) چرا که او آفریدگار بس آگاه و دانا است.
۷ـ أَوَلَمْ یَرَوْا۟ أَنَّ ٱللَّهَ ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلسَّمَـٰوَ‌ٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَلَمْ یَعْىَ بِخَلْقِهِنَّ بِقَـٰدِرٍ عَلَىٰٓ أَن یُحْۦِىَ ٱلْمَوْتَىٰ ۚ بَلَىٰٓ إِنَّهُۥ عَلَىٰ کُلِّ شَىْءٍۢ قَدِیرٌۭ [۴۶:۳۳]
آیا نمی‌دانند خدائی که آسمانها و زمین را آفریده است و در آفرینش آنها خسته و درمانده نشده است، می‌تواند مردگان را زنده کند؟! آری، او بر هر کاری توانا است.
۸ـ فَلَآ أُقْسِمُ بِرَبِّ ٱلْمَشَـٰرِقِ وَٱلْمَغَـٰرِبِ إِنَّا لَقَـٰدِرُونَ [۷۰:۴۰]
سوگند به پروردگار خاورها و باخترها که توانائیم!
عَلَىٰٓ أَن نُّبَدِّلَ خَیْرًۭا مِّنْهُمْ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِینَ [۷۰:۴۱]
توانائیم بر این که جای ایشان را به کسانی بدهیم که از آنان بهترند، و ما هیچ وقت مغلوب و شکست خورده نخواهیم بود.
۹ـ بَلَىٰ قَـٰدِرِینَ عَلَىٰٓ أَن نُّسَوِّىَ بَنَانَهُۥ [۷۵:۴]
آری! (آنها را گرد می‌آوریم) ما حتّی می‌توانیم سر انگشتان او را (که یکی از دقائق اندام بدن است) کاملاً همسان خودش بیافرینیم (و به حال اوّل بازگردانیم).
۱۰ـ أَلَیْسَ ذَ‌ٰلِکَ بِقَـٰدِرٍ عَلَىٰٓ أَن یُحْۦِىَ ٱلْمَوْتَىٰ [۷۵:۴۰]
آیا چنین خدائی نمی‌تواند مردگان را زنده گرداند؟