سوره نمل
۱۱۹۲ـ فَلَمَّا جَآءَهَا نُودِىَ أَنۢ بُورِکَ مَن فِى ٱلنَّارِوَمَنْ حَوْلَهَا وَسُبْحَـٰنَ ٱللَّهِ رَبِّ ٱلْعَـٰلَمِینَ [۲۷:۸]
هنگامی که به آتش رسید، ندائی برخاست که: مبارک است آن کسیکه (آثار قدرتش) در آتش (جلوه‌گر) است و (آفریدگار همه‌ی جهان است، و مبارک است)
آن کسی که (موسی نام) و پیرامون آتش (بر پای ایستاده) است (و برای بردن آتش ظاهریآمده است، ولی با آتش پیام آسمانی بر می‌گردد)، و خدا که پروردگار جهانیان استمنزّه است (از این که محدود به مکان و مقیّد به مادّیّت و جسمیّت و متجلّی در صورتو شکلی همچون آتش شود). [
۱۱۹۳ـ یَـٰمُوسَىٰٓ إِنَّهُۥٓ أَنَا ٱللَّهُ ٱلْعَزِیزُ ٱلْحَکِیمُ [۲۷:۹]
ای موسی! آن کس (که با تو سخن می‌گوید) منم که یزدان (جهانو جهانیان و) توانا و مقتدر شکست‌ناپذیر و آگاه و فرزانه‌ی کار به جایم.
۱۱۹۴ـ وَلَقَدْ ءَاتَیْنَا دَاوُۥدَ وَسُلَیْمَـٰنَ عِلْمًۭا ۖ وَقَالَا ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ ٱلَّذِى فَضَّلَنَا عَلَىٰکَثِیرٍۢ مِّنْ عِبَادِهِ ٱلْمُؤْمِنِینَ [۲۷:۱۵]
ما به داود و سلیمان دانش (قابل ملاحظه‌ای) عطاء کردیم وآنان (سپاس خدا را به جای آوردند و) گفتند: حمد و سپاس خداوند را سزا است که ما را
بر بسیاری از بندگان مؤمن خود برتری بخشید.
۱۱۹۲ـ فَلَمَّا جَآءَهَا نُودِىَ أَنۢ بُورِکَ مَن فِى ٱلنَّارِوَمَنْ حَوْلَهَا وَسُبْحَـٰنَ ٱللَّهِ رَبِّ ٱلْعَـٰلَمِینَ [۲۷:۸]
هنگامی که به آتش رسید، ندائی برخاست که: مبارک است آن کسیکه (آثار قدرتش) در آتش (جلوه‌گر) است و (آفریدگار همه‌ی جهان است، و مبارک است)
آن کسی که (موسی نام) و پیرامون آتش (بر پای ایستاده) است (و برای بردن آتش ظاهریآمده است، ولی با آتش پیام آسمانی بر می‌گردد)، و خدا که پروردگار جهانیان استمنزّه است (از این که محدود به مکان و مقیّد به مادّیّت و جسمیّت و متجلّی در صورتو شکلی همچون آتش شود). [
۱۱۹۳ـ یَـٰمُوسَىٰٓ إِنَّهُۥٓ أَنَا ٱللَّهُ ٱلْعَزِیزُ ٱلْحَکِیمُ [۲۷:۹]
ای موسی! آن کس (که با تو سخن می‌گوید) منم که یزدان (جهانو جهانیان و) توانا و مقتدر شکست‌ناپذیر و آگاه و فرزانه‌ی کار به جایم.
۱۱۹۴ـ وَلَقَدْ ءَاتَیْنَا دَاوُۥدَ وَسُلَیْمَـٰنَ عِلْمًۭا ۖ وَقَالَا ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ ٱلَّذِى فَضَّلَنَا عَلَىٰکَثِیرٍۢ مِّنْ عِبَادِهِ ٱلْمُؤْمِنِینَ [۲۷:۱۵]
ما به داود و سلیمان دانش (قابل ملاحظه‌ای) عطاء کردیم وآنان (سپاس خدا را به جای آوردند و) گفتند: حمد و سپاس خداوند را سزا است که ما را
بر بسیاری از بندگان مؤمن خود برتری بخشید.
۱۱۹۵ـ وَجَدتُّهَا وَقَوْمَهَا یَسْجُدُونَ لِلشَّمْسِ مِن دُونِٱللَّهِ وَزَیَّنَ لَهُمُ ٱلشَّیْطَـٰنُ أَعْمَـٰلَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِٱلسَّبِیلِ فَهُمْ لَا یَهْتَدُونَ [۲۷:۲۴]
من او و قوم او را دیدم که به جای خدا برای خورشید سجده می‌برند،و اهریمن اعمالشان را در نظرشان آراسته است و ایشان را از راه (راست) به در بردهاست، آنان (به خدا و یکتاپرستی) راهیاب نمی‌گردند.
۱۱۹۶ـ أَلَّا یَسْجُدُوا۟ لِلَّهِ ٱلَّذِى یُخْرِجُ ٱلْخَبْءَ فِى
ٱلسَّمَـٰوَ‌ٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَیَعْلَمُ مَا تُخْفُونَ وَمَا تُعْلِنُونَ [۲۷:۲۵]
(آنان را از راه بدر برده است) تا این که برای خداوندی سجدهنبرند که نهانیهای آسمانها و زمین را بیرون می‌دهد و می‌داند آنچه را پنهان می‌دارید
و آنچه را که آشکار می‌سازید.
۱۱۹۷ـ ٱللَّهُ لَآ إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ رَبُّ ٱلْعَرْشِ ٱلْعَظِیمِ [۲۷:۲۶]
جز خدا که صاحب عرش عظیم (و حکمفرمائی بر کائنات) استمعبودی نیست. (پس چرا باید جز او را بپرستند؟!).
۱۱۹۸ـ إِنَّهُۥ مِن سُلَیْمَـٰنَ وَإِنَّهُۥ بِسْمِ ٱللَّهِٱلرَّحْمَـٰنِ ٱلرَّحِیمِ [۲۷:۳۰]
این نامه از سوی سلیمان آمده است، و (سرآغاز) آن چنین است:به نام خداوند بخشنده‌ی مهربان.
۱۱۹۹ـ فَلَمَّا جَآءَ سُلَیْمَـٰنَ قَالَ أَتُمِدُّونَنِ بِمَالٍۢ
فَمَآ ءَاتَىٰنِۦَ ٱللَّهُ خَیْرٌۭ مِّمَّآ ءَاتَىٰکُم بَلْ أَنتُم
بِهَدِیَّتِکُمْ تَفْرَحُونَ [۲۷:۳۶]
هنگامی که (رئیس و گوینده‌ی فرستادگان) به پیش سلیمان رسید(و هدیّه را تقدیم داشت، سلیمان شاکرانه) گفت: می‌خواهید مرا از لحاظ دارائی و
اموال کمک کنید (و با آن فریبم دهید؟!). چیزهائی را که خدا به من عطاء فرموده استبسی ارزشمند و بهتر از چیزهائی است که خدا به شما داده است. (و من نیازی بدیناموال ندارم). بلکه این شمائید که (نیازمند دارائی و اموال هستید و) به هدیّه‌یخود شادمان و خوشحالید. (زیرا شما تنها به بودن این دنیا معتقدید و سخت به وسائلزندگی و رفاه آن دل بسته‌اید. ولی ما بدین جهان و آن جهان باور داریم، و اینجا راپلی برای رسیدن به سعادت آنجا می‌دانیم).
۱۲۰۰ـ وَصَدَّهَا مَا کَانَت تَّعْبُدُ مِن دُونِ ٱللَّهِ ۖ إِنَّهَا کَانَتْ مِن قَوْمٍۢ کَـٰفِرِینَ [۲۷:۴۳]
و معبودهائی که به جای خدا می‌پرستید، او را (از پرستش خدا)بازداشته بود. او هم از زمره‌ی قوم کافر (خود) بود.
۱۲۰۱ـ قِیلَ لَهَا ٱدْخُلِى ٱلصَّرْحَ ۖ فَلَمَّا رَأَتْهُ حَسِبَتْهُ لُجَّهًۭ وَکَشَفَتْ عَنسَاقَیْهَا ۚقَالَ إِنَّهُۥ صَرْحٌۭ مُّمَرَّدٌۭ مِّن قَوَارِیرَ ۗ قَالَتْ رَبِّ إِنِّى ظَلَمْتُ نَفْسِى وَأَسْلَمْتُ مَعَ
سُلَیْمَـٰنَ لِلَّهِ رَبِّ ٱلْعَـٰلَمِینَ [۲۷:۴۴]
(بعد از مشاهده‌ی تخت خود) بدو گفته شد: داخل کاخ (عظیمسلیمان) شو. هنگامی که (صحنه‌ی شیشه‌ای) آن را دید، گمان برد که آب عمیقی است (چراکه ماهیها در آن شنا می‌کردند). ساق پاهای خود را برهنه کرد (تا از آب عبور کند وجامه‌های درازش تر نشود، سلیمان بدو) گفت: (حیاط) قصر از بلور صاف ساخته شده است!(بلقیس از دم و دستگاه سلیمان شگفت زده شد و سلطنت و قدرت مادی و معنوی خود را دربرابر فرمانروائی و توانائی و دارائی سلیمان ناچیز دید. دل خود را متوجّه خالقجهان کرد و) گفت: پروردگارا! من به خود ستم کرده‌ام (و گول کفر و غرور شاهی راخورده‌ام، و هم اینک پشیمانم) و با سلیمان خویشتن را تسلیم پروردگار جهانیان می‌دارم(و به پیغمبری او اقرار می‌نمایم و تو را به یگانگی می‌ستایم).
۱۲۰۲ـ وَلَقَدْ أَرْسَلْنَآ إِلَىٰ ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَـٰلِحًا أَنِٱعْبُدُوا۟ ٱللَّهَ فَإِذَا هُمْ فَرِیقَانِ یَخْتَصِمُونَ [۲۷:۴۵]
ما به سوی قوم ثمود برادرشان صالح را روانه کردیم (تا ایشانرا به یکتاپرستی دعوت کند و بدیشان بگوید) که خدا را بپرستید. امّا آنان به دو
گروه تقسیم شدند و به کشمکش پرداختند. (دسته‌ای مؤمن و دسته‌ای کافر گشتند).
۱۲۰۳ـ قَالَ یَـٰقَوْمِ لِمَ تَسْتَعْجِلُونَ بِٱلسَّیِّئَهِ قَبْلَٱلْحَسَنَهِ ۖلَوْلَا تَسْتَغْفِرُونَ ٱللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ [۲۷:۴۶]
(بدیشان) گفت: ای قوم من! چرا پیش از تلاش و کوشش برای جلبخوبیها و نیکیها (با عبادت و اطاعت از الله) عجله برای بلاها و بدیها دارید (و
عذاب و مجازات خدا را با شتاب خواستار می‌گردید؟). چرا نباید از خدا طلب آمرزشکنید تا مورد مرحمت قرار گیرید؟
۱۲۰۴ـ قَالُوا۟ ٱطَّیَّرْنَا بِکَ وَبِمَن مَّعَکَ ۚ قَالَ طَـٰٓئِرُکُمْ عِندَ ٱللَّهِ ۖ بَلْ أَنتُمْ قَوْمٌۭ تُفْتَنُونَ [۲۷:۴۷]
گفتند: ما تو را و کسانی را که با تو هستند به فال بد گرفته‌ایم(و شوم و بدشگونتان می‌دانیم. به سبب نحوست وجود شما است که قحطی و خشکسالیگریبانگیرمان شده است. در پاسخ بدیشان) گفت: بدشانسی و بدبختی شما (به خاطر اعمالخودتان) از سوی خدا (بر سرتان می‌آید و چنین مجازاتی را سبب شده) است. بلکه (بایدبدانید این هوشدارها و بیدارباشها آزمایشهای الهی هستند، و پیوسته با خوبیها وبدیها) شما مردمان مورد آزمایش قرار می‌گیرید
۱۲۰۵ـ قَالُوا۟ تَقَاسَمُوا۟ بِٱللَّهِ لَنُبَیِّتَنَّهُۥوَأَهْلَهُۥ ثُمَّ لَنَقُولَنَّ لِوَلِیِّهِۦ مَا شَهِدْنَا مَهْلِکَ أَهْلِهِۦوَإِنَّا لَصَـٰدِقُونَ [۲۷:۴۹]
(این گروهکها که آئین صالح عرصه بر آنان تنگ کرده بود، به یکدیگر)گفتند: برای همدیگر به خدا سوگند بخورید که بر صالح و خانواده‌اش شبیخون می‌زنیم وآنان را به قتل می‌رسانیم، سپس به ولی دم او می‌گوئیم که ما در کشتن (وی و)خانواده‌اش شرکت نداشته‌ایم و (در آنچه می‌گوئیم) راستگوئیم.
۱۲۰۶ـ قُلِ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ وَسَلَـٰمٌ عَلَىٰ عِبَادِهِ ٱلَّذِینَٱصْطَفَىٰٓ ۗءَآللَّهُ خَیْرٌ أَمَّا یُشْرِکُونَ [۲۷:۵۹]
(ای پیغمبر!) بگو: خدای را سپاس (می‌گویم که تباهکاران همچون قومثمود و گردنکشان همسان فرعونیان را به دیار عدم فرستاد، و از خدا درخواست می‌نمایمکه نازل فرماید) رحمت و مغفرت خود را بر بندگان برگزیده‌ی خویش. آیا خدا (که اینهمه قدرت و نعمت و موهبت دارد) بهتر است (برای پرستش و کرنش) یا چیزهائی که انبازخدا می‌سازید (و فاقد نفع و ضرر هستند و چیزی از آنها ساخته نیست؟). [
۱۲۰۷ـ أَمَّنْ خَلَقَ ٱلسَّمَـٰوَ‌ٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَأَنزَلَ لَکُممِّنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۭ فَأَنۢبَتْنَا بِهِۦ حَدَآئِقَ ذَاتَ بَهْجَهٍۢ مَّاکَانَ لَکُمْ أَن تُنۢبِتُوا۟ شَجَرَهَآ ۗ أَءِلَـٰهٌۭ مَّعَ ٱللَّهِ ۚ بَلْ هُمْ قَوْمٌۭ یَعْدِلُونَ [۲۷:۶۰]
(آیا بتهائی که معبود شما هستند بهترند) یا کسی که آسمانهاو زمین را آفریده است، و برای شما از آسمان آبی بارانده است که با آن باغهای زیبا
و فرح‌افزا رویانیده‌ایم؟ باغهائی که شما نمی‌توانستید درختان آنها را برویانید.آیا (با توجّه به آفرینش آسمانها و زمین و نزول باران و برکات و ثمرات ناشی از آن،و هماهنگی و پیوند لطیف و دقیق هر یک از این مخلوقات) معبودی با خدا است؟! اصلاًایشان قومی هستند (از حق‌پرستی به بت‌پرستی) عدول می‌کنند.
۱۲۰۸ـ أَمَّن جَعَلَٱلْأَرْضَ قَرَارًۭا وَجَعَلَ خِلَـٰلَهَآأَنْهَـٰرًۭا وَجَعَلَ لَهَا رَوَ‌ٰسِىَ وَجَعَلَ بَیْنَ ٱلْبَحْرَیْنِحَاجِزًا ۗ أَءِلَـٰهٌۭ مَّعَ ٱللَّهِ ۚ بَلْ أَکْثَرُهُمْ لَا یَعْلَمُونَ
[۲۷:۶۱]
(بتها بهترند) یا کسی که زمین را قرارگاه (و محلّ اقامتانسانها) ساخته است، و در میان آن رودخانه‌ها پدید آورده است، و برای زمین کوههای
پابرجا و استوار آفریده است (تا قشر زمین را از لرزش نگاه دارند) و میان دو دریامانعی پدیدار کرده است (تا آمیزه‌ی یکدیگر نگردند. حال با توجّه به اینها) آیامعبودی با خدا است؟! اصلاً بیشتر آنان بی‌خبر و نادانند (و قدر عظمت خدا را نمی‌دانند).
۱۲۰۹ـ أَمَّن یُجِیبُ ٱلْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَیَکْشِفُٱلسُّوٓءَ وَیَجْعَلُکُمْ خُلَفَآءَ ٱلْأَرْضِ ۗ أَءِلَـٰهٌۭ مَّعَ ٱللَّهِ ۚ قَلِیلًۭا مَّا تَذَکَّرُونَ [۲۷:۶۲]
(آیا بتها بهترند) یا کسی که به فریاد درمانده می‌رسد و بلاو گرفتاری را برطرف می‌کند هر گاه او را به کمک طلبد، و شما (انسانها) را (برابر
قانون حیات دائماً به طور متناوب) جانشین (یکدیگر در) زمین می‌سازد (و هر دماقوامی را بر این کره‌ی خاکی مسلّط و مستقرّ می‌گرداند. حال با توجّه بدین امور)آیا معبودی با خدا است؟! واقعاً شما بسیار کم اندرز می‌گیرید.
۱۲۱۰ـ أَمَّن یَهْدِیکُمْفِى ظُلُمَـٰتِ ٱلْبَرِّ وَٱلْبَحْرِ وَمَنیُرْسِلُ ٱلرِّیَـٰحَ بُشْرًۢا بَیْنَ یَدَىْ رَحْمَتِهِۦٓ ۗ أَءِلَـٰهٌۭمَّعَ ٱللَّهِ ۚ تَعَـٰلَى ٱللَّهُ عَمَّا یُشْرِکُونَ [۲۷:۶۳]
(آیا بتهای بی‌جان بهترند) یا کسی که شما را در تاریکیهایخشکی و دریا رهنمود (و دستگیری) می‌کند، و کسی که بادها را به عنوان بشارت
دهندگان، پیشاپیش نزول رحمتش وزان می‌سازد (و آنها را پیک قدوم باران می‌سازد. درساختن و راه‌اندازی اینها) آیا معبودی با خدا است؟ خدا فراتر و دورتر از اینچیزهائی است که انباز او می‌گردانند.
۱۲۱۱ـ أَمَّن یَبْدَؤُا۟ٱلْخَلْقَ ثُمَّ یُعِیدُهُۥ وَمَنیَرْزُقُکُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلْأَرْضِ ۗ أَءِلَـٰهٌۭ مَّعَ ٱللَّهِ ۚقُلْ هَاتُوا۟ بُرْهَـٰنَکُمْ إِن کُنتُمْ صَـٰدِقِینَ [۲۷:۶۴]
(آیا معبودهای دروغین شما بهترند) یا کسی که آفرینش را می‌آغازد،سپس آن را برگشت می‌دهد، و کسی که شما را از آسمان و زمین روزی عطاء می‌کند؟ (حالبا توجّه به قدرت آفرینش یزدان، و نظم و نظام موجود در پدیده‌های جهان، و اقرارعقل سالم به زنده شدن دوباره‌ی مردمان در دنیای جاویدان) آیا معبودی با خدا است؟(ای پیغمبر بدیشان) بگو: دلیل و برهان خود را بیان دارید اگر راست می‌گوئید (که جزخدا معبودهای دیگری هم وجود دارند).
۱۲۱۲ـ قُل لَّا یَعْلَمُ مَن فِى ٱلسَّمَـٰوَ‌ٰتِ وَٱلْأَرْضِٱلْغَیْبَ إِلَّا ٱللَّهُ ۚ وَمَا یَشْعُرُونَ أَیَّانَ یُبْعَثُونَ [۲۷:۶۵]
بگو: کسانی که در آسمانها و زمین هستند غیب نمی‌دانند جزخدا، و نمی‌دانند چه وقت برانگیخته می‌شوند (و قیامت فرا می‌رسد).
۱۲۱۳ـ فَتَوَکَّلْ عَلَى ٱللَّهِ ۖ إِنَّکَ عَلَى ٱلْحَقِّ ٱلْمُبِینِ [۲۷:۷۹]
پس بر خدا توکّل کن (و کار و بار خود را بدو بسپار و بدانکه با وجود این که کافران از دعوت تو رویگردانند) تو قطعاً بر (راستای جاده‌ی
حقیقت و طریقت) حق آشکار هستی (و با دین راستینی که داری بر کفّار پیروز می‌گردی).
۱۲۱۴ـ وَیَوْمَ یُنفَخُ فِى ٱلصُّورِ فَفَزِعَ مَن فِى ٱلسَّمَـٰوَ‌ٰتِوَمَن فِى ٱلْأَرْضِ إِلَّا مَن شَآءَ ٱللَّهُ ۚ وَکُلٌّ أَتَوْهُ دَ‌ٰخِرِینَ [۲۷:۸۷]
و (یادآور شو) روزی که در صور دمیده شود، و تمام کسانی کهدر آسمانها و زمینند وحشت‌زده و هراسناک شوند، مگر کسانی که خدا بخواهد. و همگان
فروتنانه در پیشگاه او حاضر و آماده می‌گردند.
۱۲۱۵ـ وَتَرَى ٱلْجِبَالَ تَحْسَبُهَا جَامِدَهًۭ وَهِىَ تَمُرُّمَرَّ ٱلسَّحَابِ ۚصُنْعَ ٱللَّهِ ٱلَّذِىٓ أَتْقَنَ کُلَّ شَىْءٍ ۚ إِنَّهُۥ خَبِیرٌۢ بِمَا تَفْعَلُونَ [۲۷:۸۸]
کوهها را می‌بینی و آنها را ساکن و بی‌حرکت می‌پنداری، درحالی که کوهها مانند ابرها در سیر و حرکت هستند (چرا که کوهها بخشی از کره‌ی زمین
بوده و کره‌ی زمین به دور خود و به دور خورشید می‌گردد). این ساختار خدائی است کههمه چیز را محکم و استوار (و مرتّب و منظّم) آفریده است. (خداوندی که حساب و نظامدر برنامه‌ی آفرینش او است) مسلّماً وی از کارهائی که شما انجام می‌دهید بس آگاهاست (و کردار نیک و بدتان را بی‌جزا و سزا نمی‌گذارد).
۱۲۱۶ـ وَقُلِ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ سَیُرِیکُمْ ءَایَـٰتِهِۦفَتَعْرِفُونَهَا ۚوَمَا رَبُّکَ بِغَـٰفِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ [۲۷:۹۳]
و بگو: حمد و سپاس خدای را سزا است. او آیات خود را به شمانشان خواهد داد و شما آنها را خواهید شناخت، و پروردگار تو از آنچه انجام می‌دهید
غافل و بی‌خبر نیست.
سوره قصص
۱۲۱۷ـ فَرَدَدْنَـٰهُ إِلَىٰٓ أُمِّهِۦ کَىْ تَقَرَّ عَیْنُهَا وَلَاتَحْزَنَ وَلِتَعْلَمَ أَنَّ وَعْدَ ٱللَّهِ حَقٌّۭ وَلَـٰکِنَّ أَکْثَرَهُمْ لَایَعْلَمُونَ [۲۸:۱۳]
(مأموران مادر موسی را به قصر فرعون بردند ونوزاد سخت پستان او را مکیدن گرفت و برق خوشحالی از چشمها جستن کرد، و بدین
ترتیب) ما موسی را به مادرش بازگرداندیم تا چشمش (از دیدار او) روشن شود (و غم واندوهی در دل او نماند) و غمگین نگردد و بداند که وعده‌ی خدا راست است، اگر چهبیشتر مردم (چنین) نمی‌دانند.
۱۲۱۸ـ قَالَ إِنِّىٓأُرِیدُ أَنْ أُنکِحَکَ إِحْدَى ٱبْنَتَىَّهَـٰتَیْنِ عَلَىٰٓ أَن تَأْجُرَنِى ثَمَـٰنِىَ حِجَجٍۢ ۖ فَإِنْأَتْمَمْتَ عَشْرًۭا فَمِنْ عِندِکَ ۖ وَمَآ أُرِیدُ أَنْ أَشُقَّعَلَیْکَ ۚ سَتَجِدُنِىٓ إِن شَآءَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلصَّـٰلِحِینَ [۲۸:۲۷]
(شعیب – پدر آن دو دختر – به موسی) گفت: من می‌خواهمیکی از این دو دخترم را به ازدواج تو درآورم، به این شرط که هشت سال برای من کار
کنی. سپس اگر هشت سال را به ده سال تمام برسانی، محبّتی کرده‌ای، (و این دو سالاضافه بر تو واجب نیست. به هر حال) من نمی‌خواهم بر تو سختگیری کنم (و تو را بهدرازترین مدّت وا دارم). اگر خدا بخواهد مرا از زمره‌ی نیکان خواهی یافت (وخواهی دید که من به عهد خود وفا می‌کنم).
۱۲۱۹ـ قَالَ ذَ‌ٰلِکَبَیْنِى وَبَیْنَکَ ۖ أَیَّمَا ٱلْأَجَلَیْنِ قَضَیْتُ فَلَا عُدْوَ‌ٰنَعَلَىَّ ۖ وَٱللَّهُ عَلَىٰ مَا نَقُولُ وَکِیلٌۭ [۲۸:۲۸]
(موسی پذیرفت و) گفت: این قراردادی میان من وتو است. البتّه هر کدام از این دو مدّت را برآوردم (به عهد خود وفا کرده‌ام، واز من خواسته نمی‌شود که بیش از آن کار کنم) و بر من ستم نمی‌گردد. خدا هم برآنچه ما می‌گوئیم شاهد و گواه است.
۱۲۲۰ـ فَلَمَّآ أَتَىٰهَا نُودِىَ مِن شَـٰطِئِ ٱلْوَادِ ٱلْأَیْمَنِفِى ٱلْبُقْعَهِ ٱلْمُبَـٰرَکَهِ مِنَ ٱلشَّجَرَهِ أَن یَـٰمُوسَىٰٓ إِنِّىٓ أَنَاٱللَّهُ رَبُّ ٱلْعَـٰلَمِینَ [۲۸:۳۰]
هنگامی که موسی به کنار آتش آمد، ازناحیه‌ی سرزمین راست (خود) در منطقه‌ی مبارکی (چون کوه طور) از میان یک درخت نداداده شد: ای موسی! من یزدانم، پروردگار جهانیان.
۱۲۲۱ـ قُلْ فَأْتُوا۟ بِکِتَـٰبٍۢ مِّنْ عِندِ ٱللَّهِ هُوَ أَهْدَىٰمِنْهُمَآ أَتَّبِعْهُ إِن کُنتُمْ صَـٰدِقِینَ [۲۸:۴۹]
بگو: اگر شما راست می‌گوئید (که این دوکتاب، یعنی تورات و قرآن از سوی خدا نیست) کتابی روشن‌تر و هدایت‌بخش‌تر از آنهارا از سوی خدا بیاورید تا من از آن پیروی کنم.
۱۲۲۲ـ فَإِن لَّمْ یَسْتَجِیبُوا۟ لَکَ فَٱعْلَمْ أَنَّمَایَتَّبِعُونَ أَهْوَآءَهُمْ ۚ وَمَنْ أَضَلُّ مِمَّنِ ٱتَّبَعَ هَوَىٰهُ بِغَیْرِ هُدًۭىمِّنَ ٱللَّهِ ۚإِنَّ ٱللَّهَ لَا یَهْدِى ٱلْقَوْمَ ٱلظَّـٰلِمِینَ [۲۸:۵۰]
پس اگر (این پیشنهاد تو را نپذیرفتندو) پاسخت نگفتند، بدان که ایشان فقط از هواها و هوسهای خود پیروی می‌کنند! آخرچه کسی گمراه‌تر و سرگشته‌تر از آن کسی است که (در دین) از هوا و هوس خود پیرویکند، بدون این که رهنمودی از جانب خدا (بدان شده) باشد؟! مسلّماً خداوند مردمانستم‌پیشه را (به سوی حق) رهنمود نمی‌نماید (چرا که کسی که به دنبال باطل رود، بهحق راهیاب نمی‌شود).
۱۲۲۳ـ إِنَّکَ لَا تَهْدِى مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَـٰکِنَّ ٱللَّهَیَهْدِى مَن یَشَآءُ ۚوَهُوَ أَعْلَمُ بِٱلْمُهْتَدِینَ [۲۸:۵۶]
(ای پیغمبر!) تو نمی‌توانی کسی را که بخواهیهدایت ارمغان داری (و او را به ایمان، یعنی سر منزل مقصود و مطلوب انسان برسانی)
ولی این تنها خدا است که هر که را بخواهد هدایت عطاء می‌نماید، و بهتر می‌داندکه چه افرادی (بر طبق حکمت و عنایت یزدان و برابر اندیشه و تلاش انسان، سزاوارپذیرش ایمان بوده و به سوی صفوف مؤمنان) راهیابند.
۱۲۲۴ـ وَمَآ أُوتِیتُم مِّن شَىْءٍۢ فَمَتَـٰعُ ٱلْحَیَوٰهِٱلدُّنْیَا وَزِینَتُهَا ۚ وَمَا عِندَ ٱللَّهِ خَیْرٌۭ وَأَبْقَىٰٓ ۚ أَفَلَا تَعْقِلُونَ [۲۸:۶۰]
آنچه به شما داده شده است، کالای اینجهان و زینت آن است (و زودگذر و همراه با ناگواریها و رنجها و دردها است) ولیآنچه در نزد خدا (در آن سرا است) بهتر و جاودانه‌تر است. آیا نمی‌دانید (که باقیبا فانی و محدود با نامحدود، یکسان نیست؟!).
۱۲۲۵ـ وَرَبُّکَ یَخْلُقُمَا یَشَآءُ وَیَخْتَارُ ۗ مَا کَانَ لَهُمُ ٱلْخِیَرَهُ ۚ سُبْحَـٰنَٱللَّهِ وَتَعَـٰلَىٰ عَمَّا یُشْرِکُونَ [۲۸:۶۸]
پروردگار تو هر چه را بخواهد می‌آفریند،و هر کس را بخواهد برمی‌گزیند، و مردمان (پس از صدور فرمان خدا درباره‌ی چیزی وکسی) حق انتخاب و اختیار ندارند. خداوند بسی منزّه‌تر و بالاتر از آن است کهچیزی را انباز او کنند.
۱۲۲۶ـ وَهُوَ ٱللَّهُ لَآإِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ لَهُ ٱلْحَمْدُ فِى ٱلْأُولَىٰ وَٱلْءَاخِرَهِ ۖوَلَهُ ٱلْحُکْمُ وَإِلَیْهِ تُرْجَعُونَ [۲۸:۷۰]
پروردگار تو الله است و خدائی جز اونیست، و هر گونه سپاس و ستایشی بدو تعلّق دارد چه در این جهان و چه در آن جهان،و فرماندهی و داوری از آن او است، و بازگشت همه‌ی شما به سوی او خواهد بود. (اوخالق، و او حاکم، و او قاضی است).
۱۲۲۷ـ قُلْ أَرَءَیْتُمْ إِن جَعَلَ ٱللَّهُ عَلَیْکُمُ ٱلَّیْلَسَرْمَدًا إِلَىٰ یَوْمِ ٱلْقِیَـٰمَهِ مَنْ إِلَـٰهٌ غَیْرُ ٱللَّهِ یَأْتِیکُمبِضِیَآءٍ ۖأَفَلَا تَسْمَعُونَ [۲۸:۷۱]
بگو: (ای مردم!) به من بگوئید اگرخداوند شب را تا روز قیامت همیشه ماندگار کند (و روز روشن را به دنبال آننیاورد) بجز خدا کدام خدا است که بتواند برای شما روشنائی بیاورد؟ (و روز روشنیپدیدار کند تا در آن به تلاش بپردازید و کسب و کار کنید؟). آیا نمی‌شنوید؟ (بایدکه بشنوید و بنگرید و کرنش برید اگر عاقلید). [
۱۲۲۸ـ قُلْ أَرَءَیْتُمْ إِن جَعَلَ ٱللَّهُ عَلَیْکُمُ ٱلنَّهَارَسَرْمَدًا إِلَىٰ یَوْمِ ٱلْقِیَـٰمَهِ مَنْ إِلَـٰهٌ غَیْرُ ٱللَّهِ یَأْتِیکُمبِلَیْلٍۢ تَسْکُنُونَ فِیهِ ۖ أَفَلَا تُبْصِرُونَ [۲۸:۷۲]
بگو: مرا خبر دهید، اگر خداوند روز راتا روز قیامت جاودانه و دائمی کند (و شب تاریک را به دنبال آن نیاورد) بجز خداکدام خدا است که بتواند برای شما شبی را بیاورد تا در آن بیارامید (و خستگی کارروزانه را از تن به در کنید؟). مگر نمی‌بینید (که دچار چه اشتباه بزرگی هستید؟
مگر شب و روز دو نشانه‌ی سترگ بر وجود خدای بزرگ نیستند؟).
۱۲۲۹ـ وَنَزَعْنَا مِن کُلِّ أُمَّهٍۢ شَهِیدًۭا فَقُلْنَا هَاتُوا۟بُرْهَـٰنَکُمْ فَعَلِمُوٓا۟ أَنَّ ٱلْحَقَّ لِلَّهِ وَضَلَّ عَنْهُم مَّاکَانُوا۟ یَفْتَرُونَ [۲۸:۷۵]
(در آن روز، ما) از هر امّتی گواهی (ازمیانشان برگزیده و) بیرون می‌کشیم و (به پیش خود احضار می‌کنیم، و خطاب بهمشرکان) می‌گوئیم: دلیل خود را (بر شرک و کفر دنیوی) بیاورید. پس آنان خواهنددانست که حق با خدا است، و چیزهائی که به هم می‌بافتند (و انباز و بت و دست‌اندرکار
جهان می‌نامیدند، از دستشان به در رفته است و) از ایشان گم و ناپدید گشته است.
۱۲۳۰ـ إِنَّ قَـٰرُونَ کَانَ مِن قَوْمِ مُوسَىٰ فَبَغَىٰ عَلَیْهِمْ ۖ وَءَاتَیْنَـٰهُ مِنَ ٱلْکُنُوزِ مَآ إِنَّ مَفَاتِحَهُۥلَتَنُوٓأُ بِٱلْعُصْبَهِ أُو۟لِى ٱلْقُوَّهِ إِذْ قَالَ لَهُۥ قَوْمُهُۥ لَا
تَفْرَحْ ۖإِنَّ ٱللَّهَ لَا یُحِبُّ ٱلْفَرِحِینَ [۲۸:۷۶]
قارون از قوم موسی بود و (بر اثر داشتندارائی فراوان) بر آنان فخر فروشی کرد (و چون ثروتمندترین فرد بنی‌اسرائیل بود،از ایشان خواست که او را فرمانده و خویشتن را فرمانبردارش بدانند). ما آن اندازهگنج و دفینه بدو داده بودیم که (حمل صندوقهای) خزائن آن بر گروه پر زور و باقدرت سنگینی می‌کرد (و ایشان را دچار مشکل می‌نمود). وقتی (از اوقات) قوم او بدوگفتند: (مغرورانه) شادمانی مکن، که خدا شادمانان (سرمست از غرور) را دوست نمی‌دارد.
۱۲۳۱ـ وَٱبْتَغِ فِیمَآءَاتَىٰکَ ٱللَّهُ ٱلدَّارَ ٱلْءَاخِرَهَ ۖ وَلَا تَنسَ نَصِیبَکَ مِنَٱلدُّنْیَا ۖ وَأَحْسِن کَمَآ أَحْسَنَ ٱللَّهُ إِلَیْکَ ۖ وَلَا تَبْغِٱلْفَسَادَ فِى ٱلْأَرْضِ ۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا یُحِبُّ ٱلْمُفْسِدِینَ
[۲۸:۷۷]
به وسیله‌ی آنچه خدا به تو داده است،سرای آخرت را بجوی (و بهشت جاویدان را فرا چنگ آور) و بهره‌ی خود را از دنیافراموش مکن (و بدان که تو هم حق حیات داری و باید از امتعه و لذائذ حلال استفادهبکنی و به خویشتن برسی)، و همان گونه که خدا به تو (بخشیده است و در حق تو) نیکی
کرده است، تو نیز (به دیگران ببخش و بدیشان) نیکی کن، و در زمین تباهی مجوی کهخدا تباهکاران را دوست نمی‌دارد.
۱۲۳۲ـ قَالَ إِنَّمَآ أُوتِیتُهُۥ عَلَىٰ عِلْمٍ عِندِىٓ ۚ أَوَلَمْ یَعْلَمْ أَنَّ ٱللَّهَ قَدْ أَهْلَکَ مِن قَبْلِهِۦمِنَ ٱلْقُرُونِ مَنْ هُوَ أَشَدُّ مِنْهُ قُوَّهًۭ وَأَکْثَرُ جَمْعًۭا ۚ وَلَا یُسْـَٔلُ عَن ذُنُوبِهِمُ ٱلْمُجْرِمُونَ [۲۸:۷۸]
(قارون) گفت: این مال در سایه‌ی آگاهی و دانشیکه دارم به من داده شده است (و مرا فراهم گشته است. خودم آن را به دست آورده‌امو خودم هم می‌دانم چگونه آن را مصرف کنم). مگر ندانسته است که خداوند نسلهای(قرون و اعصار) زیادی را نابود کرده است که از او قدرت بیشتری، و در گردآوری(دارائی مهارت) زیادتری داشته‌اند. (بگذار مجرمان چون او در فسق و فجور و کبر وغرور خود فرو روند. در قیامت همه چیز عیان است و حاجت به بیان نیست، و لذا)گناهکاران از گناهانشان سؤال (تحقیق و ترحیم) نمی‌شود، (بلکه سؤال توبیخ و تحقیراز ایشان می‌گردد).
۱۲۳۳ـ وَقَالَ ٱلَّذِینَ أُوتُوا۟ ٱلْعِلْمَ وَیْلَکُمْ ثَوَابُٱللَّهِ خَیْرٌۭ لِّمَنْ ءَامَنَ وَعَمِلَ صَـٰلِحًۭا وَلَا یُلَقَّىٰهَآ إِلَّاٱلصَّـٰبِرُونَ [۲۸:۸۰]
و کسانی که دانش و آگاهی داشتند (بهافرادی که عاشقان زرق و برق دنیا بودند و بزرگواری را در زر و زور می‌دیدند) گفتند:وای بر شما! (چه می‌گوئید و سعادت را در چه می‌جوئید؟) اجر و پاداش خدا (که بهشتجاویدان است) بسی والاتر و بهتر (از این چیزها) است برای کسانی که ایمان داشته
باشند و کارهای شایسته انجام دهند و این (بهشت یزدان هم) جز نصیب شکیبایان نمی‌گردد.
۱۲۳۴ـ فَخَسَفْنَا بِهِۦ وَبِدَارِهِ ٱلْأَرْضَ فَمَا کَانَ لَهُۥمِن فِئَهٍۢ یَنصُرُونَهُۥ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَمَا کَانَ مِنَ ٱلْمُنتَصِرِینَ [۲۸:۸۱]
سپس ما او را و خانه‌اش را به زمین فروبردیم، و گروه و دسته‌ای نداشت که او را در برابر خدا یاری دهند (و وی را ازعذاب الهی برهانند)، و خود نیز نتوانست خویشتن را کمک کند.
۱۲۳۵ـ وَأَصْبَحَ ٱلَّذِینَ تَمَنَّوْا۟ مَکَانَهُۥ بِٱلْأَمْسِیَقُولُونَ وَیْکَأَنَّ ٱللَّهَ یَبْسُطُ ٱلرِّزْقَ لِمَن یَشَآءُ مِنْ عِبَادِهِۦوَیَقْدِرُ ۖلَوْلَآ أَن مَّنَّ ٱللَّهُ عَلَیْنَا لَخَسَفَ بِنَا ۖ وَیْکَأَنَّهُۥ لَا یُفْلِحُ ٱلْکَـٰفِرُونَ [۲۸:۸۲]
آنان که دیروز آرزو می‌کردند به جای اوباشند، (هنگامی که این صحنه‌ی دلخراش را دیدند) گفتند: وای! انگار خدا روزی رابرای هر کس از بندگانش که بخواهد گسترش می‌دهد و برای هر کس که بخواهد روزی راتنگ و کم می‌گرداند (و چرا ما از این واقعیّت غافل بودیم که داشتن و نداشتنمادیات، وسیله‌ی آزمایش مردمان است و بس؟!). اگر خداوند بر ما منّت نمی‌نهاد (وتفضّل نمی‌فرمود، آرزوی دیروزی ما را برآورده می‌کرد، و امروز همچون قارون) مارا (به دل زمین) فرو می‌برد. وای! انگار کافران رستگار نمی‌گردند (و حتماً عذابخدا دیر یا زود گریبانگیرشان می‌شود).
۱۲۳۶ـ وَلَا یَصُدُّنَّکَ عَنْ ءَایَـٰتِ ٱللَّهِ بَعْدَ إِذْأُنزِلَتْ إِلَیْکَ ۖوَٱدْعُ إِلَىٰ رَبِّکَ ۖ وَلَا تَکُونَنَّ مِنَ ٱلْمُشْرِکِینَ [۲۸:۸۷]
کافران تو را از آیات خداوند بازندارند، پس از آن که بر تو نازل شده است، و (مردم را) به سوی پروردگارت دعوت کن،و از زمره‌ی مشرکان مباش.
۱۲۳۷ـ وَلَا تَدْعُ مَعَٱللَّهِ إِلَـٰهًا ءَاخَرَ ۘ لَآ إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ ۚ کُلُّ شَىْءٍهَالِکٌ إِلَّا وَجْهَهُۥ ۚ لَهُ ٱلْحُکْمُ وَإِلَیْهِ تُرْجَعُونَ [۲۸:۸۸]
همراه الله معبود دیگری را به فریادمخوان. جز او هیچ معبود دیگری وجود ندارد. همه چیز جز ذات او فانی و نابود می‌شود.فرماندهی از آن او است و بس، و همگی شما به سوی او برگردانده می‌شوید (و به حسابو کتاب اقوال و اعمالتان رسیدگی می‌کند و در میانتان داوری خواهد کرد).