( فَبِمَا رَحْمَهٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ ۖ وَلَوْ کُنتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لَانفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ ۖ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِی الْأَمْرِ ۖ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلِینَ ) آل عمران (۱۵۹)
پس به ( سبب) رحمت الهی است که تو با آنان نرم خو ( و مهربان) شدی، و اگر تند خو و سخت دل بودی،قطعاٌ از اطراف تو پراکنده می شدند،پس از آنان در گذر و برایشان آمرزش بخواه،و در کارها،با آنان مشورت کن، و آنگاه که تصمیم گرفتی بر خدا توکل کن، زیرا که خداوند توکل کنندگان را دوست می دارد.
فَبِمَا رَحْمَهٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُم خوش خلقی از رحمت خداوند است و از صفات بارز یک مسوول و مدیر در هر قسمت از جامعه بشری موفق ْ
وَلَوْ کُنتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لَانفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ قلب سخت و عدم انعطاف پذیری مسؤولین، در هر رده ای که باشند، باعث پراکنده شدن اطرافیان میگردد.
فَاعْفُ عَنْهُم هر انسانی احتمال خطا و اشتباه و حتی سرکشی دارد. شایسته است فرد مسوول بزرگوارانه و کریمانه برخورد کند و ببخشد بطور کامل نه ظاهر و نسبی
وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ روح یک مدیر و مسوول اینقدر لازم است وسعت داشته باشد که نه فقط از حق خود بگذرد، بلکه برای آنها دعای خیر و طلب مغفرت نزد الله داشته باشد.
وَشَاوِرْهُمْ فِی الْأَمْر اوج مرحله گذشت یک مدیر و مسوول و رهبر حتی با کسانی که رای مخالف داشته باشند، مشورت و همفکری کردن در امور با آنهاست.
فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلِین روش اجرایی تصمیمات وقتی مشورت شد عیب و ایرادها کنار رفت و تصمیم گرفته دیگر مجالی برای شک و تردید نیست. و لازم است به پروردگار قدیر و حکیم و خبیر و علیم و رحمن و رحیم تکیه کرد و به مرحله احرا گذاشت. آنوقت هر نتیجه ای داد، خیر است.
( وَالَّذِینَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاهَ وَأَمْرُهُمْ شُورَىٰ بَیْنَهُمْ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ )الشورى (۳۸)
و کسانی که (دعوت) پروردگارشان را اجابت کردند, ونماز را بر پا می دارند, وکارهایشان بین آنان به (صورت) مشورت است, واز آنچه به آنها روزی داده ایم. (در راه خدا) انفاق می کنند.
خداوند از آیه ۳۶ الی ۳۹ شوری مومنان متوکل را معرفی میکند: ویژگیهای مهم آنان بیان مینماید از جمله در آیه ۳۸ که وجود همفکری و مشورت بین خودشان بعنوان ویژگی مومنان متوکل نام میبرد.
مومنان متوکل کسانی هستند که:
وَالَّذِینَ یَجْتَنِبُونَ کَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِش از گناهان کبیره و فاحشه جدا خودداری میکنند.
وَإِذَا مَا غَضِبُوا هُمْ یَغْفِرُونَ و در هنگام خشم و غضب، اهل بخشش و گذشت هستند.
وَالَّذِینَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ با جان و دل، دعوت و اوامر و نواهی پروردگار مهربانشان را قبول می کنند.
وَأَقَامُوا الصَّلَاهَ نماز را بعنوان منبع انرژی و رابط ثابت، بین خود و پروردگارشان اقامه میکنند با خشوع و خضوع
وَأَمْرُهُمْ شُورَىٰ بَیْنَهُمْ مومنان متوکلی که اهل اجتناب از کبائر و کنترل خشم و لبیک گویان تمام دستورات پروردگارشان هستند، با تقویت روحیه خود بوسیله نماز، به مرحله ای رسیدند که برای حل مسایل و مشکلات و پیشرفت کارهایشان، با هم مشورت میکنند و جو شورایی در بینشان شور و نشاط مضاعف به آنها میدهد تا بتوانند با همفکری هم، بر دشمنان خود پیروز گردند.
وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُون آنها برای رسیدن به مقصد، نیاز به بخشش هر آنچه خداوند رزاق بعنوان رزق کریم در اختیارشان قرار داده است، دارند. هر کسی آنچه در توان دارند با هم همکاری دارند نه فقط مال!
وَالَّذِینَ إِذَا أَصَابَهُمُ الْبَغْیُ هُمْ یَنتَصِرُونَ و نهایتا این مومنانی که کاملا به خداوند القادر و القوی تکیه داده اند، اگر مورد ظلم و ستمی قرار گیرند همدیگر را یاری میدهند و علیه ظالمان و مستکبران متحد میشوند ولی از حد خود تجاوز نمیکنند همانطور که در ادامه آیات بیان میفرماید.
فاطمه شاکری