عوامل بیماری، اقدامات پیشگیری، اقدامات درمانی
عوامل بیماری: کبر
اقدامات پیشگیری
۱تدبر در آیه‌هایی که در مذمت متکبران است و تامل در نتیجه کارآنها
۲ تدبر در آیههای مربوط به تواضع و فوائد آن در دنیا وآخرت
۳-مدارسه اسماء الله بهصورت هفتهای یک اسم
۴-تفکر دربارهی مرگ و رفتن به قبرستان هفتهای یکبار
۵-تفکر و مطالعه دربارهی آیههای خلقت اولیه انسان برای شناخت بهترابعاد وجودی خود
اقدامات درمانی
۱-ترتیب جلسات ایمانی و دعوت از حزبهای مختلف در سطح هرشهر، استان، کشور و…
۲-برگزاری جلسات بین رهبران حزبها و جماعتهای اسلامی و بررسی جنبههای اشتراک و اختلاف
۳-همکاری عملی در سطح شهرها در برنامههای دینی، اجتماعی و فرهنگی
۴-ایجاد کمیتههای مشترک بین جماعتها و معرفی آن
۵-پذیرش وجه اختلاف همدیگر
۶-معرفی چهره‌های مثبت جماعتها توسط نویسندگان، خطبا، رسانه و سایتهای مقابل
۷ -ایجاد همایشها و گردهمایی از رهبران حزبهای مختلف و معرفی جماعتهای خود به مردم، برگزاری جلسات پرسش و پاسخ با حضور رهبران و صاحبان نفوذ
۸-ایجاد نشریه مشترک بین جماعتهای اسلامی
۹-تشکیل جلسات رهبران با اعضای خود و صدور بیانیههایی مبنی بر ممنوعیت تعصب، توهین و تهمت به جماعتهای اسلامی
عوامل بیماری: حسد
اقدامات پیشگیری
۱-یادآوری جنبههای مثبت گروه خود
۲-تدبر در آیات و احادیث حسد
۳-ارتباط صمیمی با هممسیران خود در جماعتهای دیگر
۴-دعای خیر برای برادران و خواهران مسلمان خود
۵-تمرین مهارت رفتار مناسب اجتماعی(همراه با قدرت،شجاعت، احترام)
اقدامات درمانی
۱-دادن هدیه و ایجاد رابطهی دوستانه وهمکاری مالی، جانی، علمی با گروههای مقابل
۲-ذکر خیر همدیگر در جلسههای عمومی، رسانه و…
۳-قرائت مستمر قرآن همراه با تفسیر
عوامل بیماری: وسواس جن و انس
اقدامات پیشگیری
۱-تمرین مهارت نه گفتن به وسوسههای درونی و بیرونی
۲-روزه داری حداقل ۳روز در ماه
۳-تدبر در آیههای مربوط به شیطان و انسانهای شیطان صفت
۴-تدبر بر آیات صبر
۵-عدم پذیرش هر چیزی و تدبر و تفکر در آیههای مربوط به آن
اقدامات درمانی
۱-ایجاد ارتباط دوستانه و اظهار آن برای بسته شدن راه ورودی وسواس
۲-محدود کردن ارتباط با افراد وسوسهگر و فتنهجو
۳-نهادینه کردن فرهنگ اختلاف در گروهها، توسط کمیته مشترک، با نوشتن مقالات علمی- روحی از قرآن و سیره
۴-همکاری علمی با همدیگربر اساس اخلاق و عقل و منطق
عوامل بیماری: نسیان (فراموشی)
اقدامات پیشگیری
۱-عادت دادن اعضاء به مداومت بر اذکار صباح و مساء و قرائت روزانه قرآن
۲-تدبر در آیههای مربوط به اهمیت وفاداری به عهد و پیمان و درس گرفتن از زندگی عهد شکنان
۳-مدارسه بحث اخلاق در طول سال و بالا بردن ارزشهای اخلاقی در اعضاء
۴-برگزاری دورههای اعتماد بهنفس
۵-بررسی اسماء و صفات رحمانیت و عفو و مغفرت خداوند
اقدامات درمانی
۱-آیه شریفه و اعتصوا… به صورت کارت رسمی برای تمام اعضاء صادر شود که به صورت جیبی استفاده کنند.
۲-ایجاد زمینههای گفتگو در جلسههای خصوصی و عمومی
۳-تعیین هدف و برنامه مشترک بین گروهها و حرکت در راستای آن
۴-تعیین بازرسان مشترک بین گروهها برای یادآوری و پیگیری اهداف و…
رفتارهای سه گانه در تعامل افراد با یکدیگر
رفتاری که انسان در برخورد با محیط از خود بروز می دهد، خارج از سه نوع رفتار شناخته شده، نیست. رفتار او می تواند منفعلانه ، پرخاشگرانه و یا جرأت مندانه باشد. مگر این که با توجه به شرایط خاص درونی و بیرونی به نسبت های متفاوت، رفتا رها از نوعی به نوع دیگر درتغییر باشد و یا حالت هایی بینابین داشته باشد. مهم ترین عامل تعادل در رفتار، تربیت صحیح است. ما در خانواده و جامعه روزانه با رفتارهای سه گانه درارتباط هستیم و رفتارما نیز متأثر از انواع رفتارهای اطرافیان در تغییراست.
رفتار جرأت مندانه
اگر بخواهیم تعریفی کوتاه از رفتار جرأت مندانه داشته باشیم، رفتاری بین رفتار منفعلانه وپرخاشگرانه است. درواقع همان رفتار منطقی است. ازجمله ویژگی منحصر به فرد رفتارجرأت مندانه، توانایی احقاق حقوق خود، با توجه به رعایت حقوق دیگران است.
توانایی بیان افکار، احساسات و عقاید خود به شکلی مستقیم، صادقانه و متناسب است. به نحوی که به حقوق خود و دیگران صدمه ایی نرسانیم.
افراد جرأت مند عقیده و احساسات مثبت و منفی خود را مخفی نمی کنند، بلکه آزادانه و با اعتمادبه نفس کامل (بدون توهین به دیگران) تقاضای غیرمنطقی دیگران را رد می کنند و خواهان تغییر رفتارهای نا مطلوب هستند. با دیگران به راحتی ارتباط برقرار می کنند و خواهان تعامل اجتماعی هستند. زمانی که اشتباهی مرتکب می شوند، به راحتی اشتباه خود را می پذیرند. به آسانی می توانند عذرخواهی کنند و در گفتارشان صادق، شفاف و صریح هستند.
رفتار منفعلانه
رفتار منفعلانه را یکی از وحشتناک ترین سبک های ارتباطی می دانند. جای تاسف است که این سبک رفتاری گریبان گیر بسیاری از افراد جامعه است. به این سبک رفتاری، پرخاش گری پنهان نیز می گویند. افرادی که چنین رفتاری دارند، از روبرو شدن با مشکلات واهمه دارند و به جای حل مشکل آن را به بعد موکول می کنند. از این که وارد یک بحث و گفتگوی تنشی شوند، واهمه دارند.
اهمیت ندادن به خواسته ی خود و پذیرفتن خواسته ی دیگران، حتی اگر به ضرر خودشان باشد، از دیگر ویژگی آن هاست. به دیگران اجازه می-دهند، برای آن ها تصمیم بگیرند. در ظاهر افرادی متواضع هستند اما در باطن از این که حقشان زیر پا گذاشته شده است، نارحت و دلگیرند.
احساس خشم، تنفر، ناکامی، خود کم بینی، رفتار پرخاش گرانه و کاهش احساس ارزشمندی، تبعات رفتارشان است.
رفتار پرخاش گرانه
رفتاری است که در آن یک نفر با حرف و رفتار خود، به دیگران حمله می کند و او را مورد آزار و اذیت جسمانی و روانی قرار می دهد. افراد با این ویژگی رفتاری باورشان این است که، همه باید مثل من باشند و من هرگز اشتباه نمی کنم. حریم شخصی دیگران را رعایت نمی کنند، قدرت طلبانه و رئیس مآبانه رفتار می کنند.
برچسپ زدن به دیگران، تهدید و تحقیر دیگران، خود خواهی، طعنه یا نیش زدن به دیگران، صحبت کردن با صدای بلند و نا هنجار از ویژگی های آنان است. سلب آرامش خود و دیگران، برانگیختن خشم دیگران، رنجاندن طرف مقابل و دشمن تراشی و اختلال در روابط فردی از تبعات رفتار آن هاست.
*نمونه ای از رفتارهای سه گانه در موضوع اختلاف های مذموم بین مؤمنان:
در یک کلاس دانشگاهی تخصصی فقه بر سر موضوع حکم موسیقی در اسلام، بین استاد و سه نفر از دانشجویان بحثی صورت گرفت و هر کدام با توجه به تربیت و عادتی که داشتند، سه نوع رفتار را نشان دادند. در این جا به عنوان نمونه، گفتگوی بین استاد و دانشجو ها بیان می شود.
رفتار منفعلانه
استاد : در اسلام موسیقی مطلقاً حرام است و هیچ استثنایی ندارد. محمد : نه این طور نیست هر چیزی استثنایی دارد. استاد : چیزی که دلیل از قرآن و سنت دارد، استثنایی در آن راه ندارد. محمد در حالی که قلباً قانع نشده بود، سکوت اختیار می کند و می گوید: هر چه شما بگویید استاد، درست است.
رفتار جرأت مندانه :
استاد : در اسلام موسیقی مطلقاً حرام است و هیچ استثنایی ندارد. احمد : ببخشید استاد ممکنه دلایل خود را ارائه دهید؟ استاد : بله. حتماً. احسنت به شما که به دنبال دلیل و مدرک احکام فقهی هستید! احمد : ببخشید استاد. من قانع نشدم. سعی می کنم، بیشتر تحقیق کنم. استاد : خیلی خوب. نتایج تحقیق را برایم بیاورید تا ببینم به کجا می رسیم.
رفتار پرخاش گرانه
استاد : در اسلام موسیقی مطلقاً حرام است و هیچ استثنایی ندارد. حمید : اصلاً این طور نیست چه کسی این را می گوید؟ استاد : آیه و حدیث صریح در مورد حرام بودنش موجود است. حمید : اصلا این طور نیست. این فکر تندروهای اسلامی است. هر کسی برای خودش یک نسخه ای می پیچد و به خورد دیگران می دهد.
استاد : بس کن ‼‼ صدات را پایین بیاور…. این همه سال درس خواندی، هنوز ادب سخن گفتن را یاد نگرفته ایی. حمید : همین رفتار و حکم های شدید امثال شماست که مرا از اسلام دور می کند.
اگر منصفانه قضاوت کنیم، بیشترین نوع رفتارهایی که در جامعه ی ما مسلمانان مشهود است، رفتار پرخاشگرانه و منفعلانه می باشد.
و عده ی کمی از افراد( حتی قشر تحصیل کرده) رفتار جرأتمندانه دارند!‼‼
مسلم است که رفتارهای دوگانه فوق، هیچ خیری در آن نیست. ولی رفتار جرأتمندانه چون با عقل و منطق و احترام به طرف مقابل همراه است، فواید زیادی دارد.
مهم ترین فایده ی رفتار جرات مندانه این است که شخصیت ها و احترام هر دو گروه، محفوظ می ماند و در عین داشتن اختلاف نظر، محبت بین قلوب خدشه دار نمی شود. و هم چنین انگیزه ی بیشتری برای رسیدن به راه حل مشترک به وجود می آید. بنابراین اختلاف در نظریات و روش های دعوتگری می تواند به عنوان اختلاف ممدوح باشد. دقیقاً مثل یک بیمارستان برای درمان بیماران مختلف. درست است که هدف از تأسیس بیمارستان، پیشگیری و درمان انواع بیماری¬ها است و اصول کار ثابت است، ولی یک مرکز بهداشت و درمانی وقتی موفق است که همه متخصصین در آن باشند. وقتی واحدهای تشخیصی و مراقبتی، کادر مجرب داشته باشند وهم چنین همکاری تنگاتنگی بین پزشکان، پرستاران، ماماها، آزمایشگاه، رادیولوژی و حتی کادر خدمات و بخش اداری وجود داشته باشد، می توانند پروژه پیشگیری و درمان را به بهترین وجه ممکن، اجرا کنند.
این جاست که اگر کمی تأمل کنیم متوجه خواهیم شد که:
اختلاف سازنده، در بسیاری از قوانین و برنامه های زندگی ما انسان ها حاکم و جزء لاینفک زندگی ما شده است. مثل اختلاف شب و روز، سرما و گرما و…….
امیدواریم بتوانیم روحیه ی دگرپذیری را در خود تقویت کنیم و هم چنین با کنار گذاشتن تعصب، آمادگی تغییر را در خود به وجود آوریم.
فاطمه شاکری
رمضان المبارک ۱۴۳۶ قمری برابر با تیرماه ۱۳۹۴