دروس و تجربه عملی از فایل شماره ۱ سوره فاتحه
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِیمِ [۱:۱]
به نام خداوند بخشنده‌ی مهربان.
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ [۱:۲]
ستایش خداوندی را سزا است که پروردگار جهانیان است.
الرَّحْمَٰنِ الرَّحِیمِ [۱:۳]
بخشنده‌ی مهربان است.
مَالِکِ یَوْمِ الدِّینِ [۱:۴]
مالک روز سزا و جزا است.
إِیَّاکَ نَعْبُدُ وَإِیَّاکَ نَسْتَعِینُ [۱:۵]
تنها تو را می‌پرستیم و تنها از تو یاری می‌طلبیم.
اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِیمَ [۱:۶]
ما را به راه راست راهنمائی فرما.
صِرَاطَ الَّذِینَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ غَیْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ وَلَا الضَّالِّینَ [۱:۷]
راه کسانی که بدانان نعمت داده‌ای؛ نه راه آنان که بر ایشان خشم‌گرفته‌ای، و نه راه گمراهان و سرگشتگان.
عایشه طالبی
حمد؛ سوره ای مبارک که دربردارنده تمام مفاهیم کلی معجزه قرن ماست. شگفتا!کجایند آنانی که هنوز شک و تردید دامن گیرشان است و همواره دنبال نشانه ای از قدرت خدایند. چه قدرتی بالاتر از این که الله با تدبیری حکیمانه و زیبا، فقط در هفت آیه هدف از آفرینش و غایت آن را بیان می کند. آیاتی چند که اگر هر انسان از آینه آنها به دنیا و مافیها بنگرد و تحقیق و تفحص نماید، و نیز تمام استعدادهای بالقوه اش را در این مسیر بالفعل سازد، در نهایت زندگیش را با تکیه بر آن آیات برای خدا خالص سازد، آن هادی بی همتا نیز والاترین نعمت دنیا را نثارش می کند و او را در زمره هدایت شدگان قرار می دهد. بدرستی که حمد و ستایش از آن خداست . انسان با دیدن این همه نعمت، پروردگارش را شایشه ستوده شدن می یابد. همچنان که از اولین آیه به آیات بعد می رویم انگیزه قدردانی از خالق برای مخلوق زیادتر می شود. و این انگیزه جز با محبت به الله شکل نمی گیرد. همان ربی که خود زیباست و زیبا ییها را خلق کرده و دوست می دارد. او که رحمن و رحیم بودنش از آنجایی ست که رحمتی بیکران دارد و به بندگانش این رحمت را منتقل می کند. ربی که حسابگری دقیق در روز جزاست. در اینجاست که آدمی خود را بسان پرنده ای می بیند که سرش از محبت است و دو بالش نشانگر امید و خوفی است که باید داشته باشد تا در راه بندگی بتواند پرواز کند و خاضعانه اقرار به بندگی الله کند و سپس از او استعانت جوید تا از هدایت او برخوردار شود و جز اهل عبودیت و استعانت شود. و از سرانجام آنهایی که اهل معرفت هستند اما اهل استقامت نیستند به دور باشد. همچنین آنهایی که نه اهل معرفت هستند و نه اهل استقامت
راهکار عملی:
مقدمه هر کاری را با کثرت استغفار به هدف نزدیکتر سازیم.
قرائت قرآن با تدبر هر چه بیشتر تا مفهومش به عمق دلهایمان نفوذ کند و بتواند تعادلی بین بالهای خوف و رجایمان برقرار کند تا در آسمان بندگی اوج گیریم.
همانطور که در زندگی روزمره بفکر به روز شدن خودمان هستیم، یا برای مثال برنامه های گوشیهایمان را باید هراز چندگاهی به روز رسانی کنیم، سعی کنیم نوع نگرشمان به آیات قرآن را نیز به مرور زیباتر سازیم. همواره آیات قرآن نکته های ظریف و جدیدتری دارند. در آیات آن بیشتر تفکر کنیم.
فرحناز طالبی
حمد و سپاس مخصوص توست، تو معبود و شایسته ی ستایشی آن گونه که خود گفته ای نه آن گونه که من بندگی ات کرده ام، نه آن گونه که من قدرشناس تو هستم، ابتدا در این سوره الله متعال صفت شکر و رابطه بین حامد و محمود را وصف کرده است، پروردگاری بسیارعظیم، بسیار رئوف و مهربان، بسیار بخشنده، ربی که پرورشگر همه کون و کائنات می باشد، همه و همه را مربی می باشد، همه را دوست دارد و بدون هیچ چشمداشت رحیم است و با مرحمتش کل جهان را اداره کرده است، قلب و فکر و زبان من قاصر از هرگونه روایت کردن از صفات الله ذوالجلال می باشد، خدایی که همیشه بوده و هست و تا ابد خواهد بود.
یارب! تو را می ستایم و از تو یاری می جویم ، چه یاری جستنی، همانگونه که خود به من آموخته ای که از تو استعانت بطلبم و چشم امید به درگاه تو بدوزم، محبت و کرمی که تو بر من داشته ای؛ قبل ازخلقتم تا بعد از آن و محشور شدنم خواهد بود، رحم و شفقتی که الله برمن داشته است بی نظیر و قابل مقایسه با شفقت هیچ کس نیست، اوست که اگر بندگانش با او نباشند ولی وی با آنهاست، دوست ندارد هیچ بنده ای خطایی کند و دوست ندارد هیچ بنده ای عذاب ببیند ولی حیف که ما چشم و گوش بسته خود را فریب می دهیم و گاه گاهی عظمتش را فراموش می کنیم .
۱-“مالک و صاحب یوم الدین” است و با تفکر در این جمله می دانم هیچ چیز بیهوده خلق نشده؛ هیچ چیز بدون حساب و کتاب نبوده و هیچ چیز بدون صاحب نیست و الله مالک فرمانروایی زمین و آسمانها را برعهده دارد.
۲-باز بهترینها را برایم خواستی و به من آموختی تا بیشترین و بهترین و عظیم ترین را ازتو بخواهم، هدایت بر صراط مستقیم نعمتی است بس عظیم که هر روز و هر لحظه باید از تو بخواهم و رحمت و شفقت تو باعث فلاح و رستگاری من خواهد بود، آری راهی را درجلو پایم بگذار که به منعم ها داده ای، نه راه مغضوب شده ها. اگر رحم و مروت تو نباشد من راه به جایی نخواهم برد و مانند نابینایی بیش نیستم که در بیابان گمراهی گرفتارم ، تو را سپاس که درس زندگیم را خود برایم مکتوب کردی و مشق بندگی ام را خود بر من آموختی، مرا یاری کن تا بتوانم قدردان و شاکر باشم، طوق بندگی را برگردن نهم و کتاب عظیمت قرآن را حامل و عامل باشم .
۳-سوره حمد که چندین اسم هم دارد بزرگترین و پرمغزترین معانی را در بردارد برای یک بنده که بخواهد رب و مربی خود را بشناسد و بندگی کند؛ پس مؤظفیم که در آیات الهی بیشتر تفکر و تدبر کنیم تا نعمات خداوندی را در آفاق و انفس بیشتر بشناسیم و به خداشناسی برسیم که لذت بندگی و عبادت در همین است و بس.
فریده محمدی
این سوره گرچه در اول قرآن نوشته شده است ولی اولین سوره ایی نیست که نازل شده است این سوره ایی است که بدون آن نماز کسی صحیح نمی گردد و باید در هر رکعت از نماز بخوانیم خداوند در این سوره بسیاری از مسائل عقیدتی ما مسلمانان بیان نموده است. «الحمدلله»یعنی؛ تمام عباداتمان فقط و فقط برای الله انجام شود زیرا او تنها معبود به حق است و همیشه خداوند را شاهد و ناظر اعمال خود بدانیم و ما همیشه در آخر این سوره “آمین” می گوییم. یعنی؛ بار الهی! دعای مرا قبول بفرما چون در این سوره ما از خداوند متعال هدایت به راه راست را خواستیم.
و از خداوند می خواهم تا همه ی ما و شما و جمیع امت محمد را به راه راست هدایت کند.
فائزه رحمانی نژاد
به نام خدائی که ادراکات از درک ذاتش حیرانند و یاری کننده ای که رحمتش بدون قید و شرط ، دائمی است.
این سوره با اینکه بسیار مختصر است اما در برگیرنده مفاهیمی است که هیج سوره ای از سوره های قرآن آن را در بر ندارد و برای شناخت الله خود پرمعناترین و پر مفهوم ترین سوره هاست.
۱-️خداوندا ! تو را سپاس و شکر می کنم که تو پروردگار منی پروردگاری که جهان غرق رحمت توست.
بعد از اسم “بِسْم الله” که آغازگر سوره است نخستین وظیفه ما بندگان این است که به یاد خداوند و نعمتهای بی پایانش بیفتیم . همان نعمتهای فراوانی که سراسر وجود ما را أحاطه کرده است و راهنمای ما در شناخت پروردگار و هم انگیزه ما در راه عبودیت است پس ستایش کامل برای اوست.
۲-بسیار بخشنده و بی نهایت مهربان خدایی که ما انسانها با شنیدن این دو صفت هر چند گناهکار و عاصی باشیم باز به رحمت و مهربانی الله متعال امیدوار می شویم؛ زیرا می دانیم هر چند که گناه کنیم ولی باز هم ذاتی وجود دارد که بخشایندگی و مهربانی اش خیلی بالاست و درهای رحمتش همیشه به روی بندگانش باز است. خداوندا ! هر چه قدر از مهربانی و بخشندگی ات بگویم کم است و نمی توانم آن طور که لایق و شایسته تو است بگویم و زبانم از گفتنش عاجز است.
۳-مالک و صاحب روز جزاست. خداوندا ! می دانم که این دنیا فانی و آن دنیا جاوید است و در آن بهشتی جاویدان و دوزخی بی پایان وجود دارد و در آنجا همه محاسبه می شوند و روزی که مردم پاداش اعمال خوب و بد خود را دریافت می کنند و در آن روز تنها پادشاه و مالک توئی و بس . خدایا ! به من توفیق عبادتت را بده تا آن طور که لایق پرستش و عبادت هستی تو را عبادت کنم و بنده لایقی باشم و در محضر تو شرمسار و سرافکنده نباشم.
۴-تنها تو را می پرستم و تنها از تو یاری می جویم . خداوندا ! از تو کمک می خواهم تا تمام عباداتم را فقط و فقط تنها برای تو انجام دهم و کسی را در آنها با ذات پاک تو شریک نگردانم و در مشکلات و مصیبت تو مرا یاری ده؛ چون تو مشکل گشا و مددکار واقعی هستی و جز تو کسی دیگر نمی تواند مرا یاری کند.
۵-من را راهنمایی و هدایت فرما تا راه راست و همان راه روشنی که انسان را به خدا و بهشت می رساند برسم و راهی که تو بر روندگان آن احسان نموده و در پیمودن این راه به من توفیق عنایت فرما و من را از راهی که نافرمانی و سرپیحی از دستورات توست و راهی که در آن گمراهی و خشم و غضب تو در آن است دور فرما.
راهکار عملی:
۱-اینکه در نماز بیشتر خشوع و خضوع داشته باشیم که برای داشتن چنین چیزی باید معنی قرآن را خوب بفهمیم و در آن تدبر کنیم تا بهتر بتوانیم خود را به خدا نزدیکتر کنیم و از خواندن نماز لذت ببریم .
۲-زیاد استغفار کنیم و با کثرت استغفار دلهای خود را تزکیه کنیم؛ چون اگر قلب إصلاح شود اعمال هم درست خواهد شد.
۳-مطالعه زیاد داشته باشیم و در قرآن بیشتر تدبر کنیم چون وقتی خدای خود را بیشتر و بهتر بشناسیم همه چیز برای ما لذت بخش تَر خواهد شد.
۴-دعا کردن زیاد؛ و همیشه در دعاهایمان از خدا بخواهیم که توفیق عمل صالح را نصیب ما کند.