سوالات البر

۱-*از این آیه چه درسی میگیریم: (إِنَّا کُنَّا مِن قَبْلُ نَدْعُوهُ ۖ إِنَّهُ هُوَ الْبَرُّ الرَّحِیمُ) [آیه/۲۸سوره طور]
ترجمه: ما پیش ازاین (درجهان، تنها) او را به فریاد می‌خواندیم و فقط، وی را پرستش می‌کردیم. واقعاً او نیکوکار و مهربان است.
این مقطع ازآیات بحث ازتقابل و رو در رو شدن دوگروه متقین وتکذیب کنندگان است وپیروزی ورستگاری متقین ودلیل رستگاری آنهاست.
بنا برآیات قبل متوجه می شویم که این آیه اززبان متقین است. بعد ازاینکه حساب وکتاب اعمال را گذرانده اند وبه جنات النعیم رسیده اند ودرجنت النعیم گردا گردهم برروی تختهای نرم وزیبا نشسته اند وازالطاف ونعمات بیکران یزدان بهره می برند.
وخداوند برای چشم روشنی آنان فرزندان شان راکه دردنیا به خوبی ازآنها تبعیت می کردند؛ به آنها ملحق می کند.
وبا آرامشی که خداوند به آنها عطاء کرده است باهم به مزاح وگفت وگو می نشینند، اعتراف به نیکی خداوند می کنند واینکه فضل ورحمت ومغفرت الله تعالى شامل حالشان شده است که به چنین سرانجامی رسیده اند.

۲-وظیفۀ ما درقبال البّر:
مهمترین وظیفۀ ما ایجاد وتقویت این صفت خداوند دردرون خودمان نسبت به مخلوقات خداست. ازخالقمان بیاموزیم؛ کرم ونیکی واحسان .وهمچنین، تقویت دوبال رجاء وامید نسبت به خدا.
وقتی این صفت را شناختیم باعث می شود که ازرحمت خدا نا امید نشویم. چرا که الله البر کسی هست که پاداش بندگان خود را نه تنها ضایع نمی کند؛ بلکه درقبال اعمال ناچیزما بهتروبیشترازشایستگیمان منزلت وجزاء می دهد، پس وظیفه ی ما دربرابرخداوند که سرچشمه بی نهایت خوبی وپاکیست، ودرقبال نعمت ونیکی بی منتهای او فرمانبرداری وتقوای الهی است. وهمچنین نصرت ویاری دین الله است. که درمرحله اول: ازخانواده وخویشاوندان شروع می شود. وظیفه داریم درمیان خانواده هایمان بیمناک ودلسوزباشیم وآنها را به حق نزدیک کنیم. چرا که الله خوب بودن بنده اش را نسبت به خود (خدا) درگروخوب بودن باخلق خدا می داند .
با توجه به پاسخ بهشتیان به یکدیگردرمورد حال خود دردنیا، ما نیزباید ازعذاب الهی خوف داشته باشیم وبه عقاب روزقیامت بیندیشیم ودرسراسر زندگیمان یاد خدا وقیامت را دردل داشته باشیم.
تا خداوند نیزبرمامنت نهاده وهدایت وتوفیقش شامل حال ما نموده، وهمواره اورا به یگانگی فراخوانیم واورا تنها معبود و یاری گرخود بخوانیم تا ازاحسان ولطف ورحمت بیکران اودرآخرت بهره مند شویم.

۳ــ چراخداوند دراین آیه راه رسیدن به البررا انفاق مماتحبون قرارداده است؟
آیه / ۹۲ آل عمران:
(لن تنالوا البرحتی تنفقوامماتحبون وماتنفقوامن شئ فإن الله به علیم)
دراین آیه، کلمه البر به عنوان صفتی برای پروردگارنیست؛ بلکه ازکلمه البر؛ بعنوان خیروخوبی کثیریاد شده است. وخداوند این آیه را برای تشویق واهمیت انفاق وبخشش چیزی که انسان حب ودلبستگی شدید به آن دارد بیان می کند. بخشیدن مالی که انسان به آن دلبستگی دارد یکی ازبزرگترین دلایل سخاوتمندی وبخشایشگری و داشتن مکارم اخلاقی ونرمی طبع است. ویکی ازدلایل دوست داشتن خداوند، ترجیح دادن دوستی وی بردوستی مال وثروت است. وقتی پیامبر”صل الله علیه وسلم”ما را برای نجات ازآتش، به ببخشش نیمی ازخرما بشارت می دهد. وخداوند درسوره محّمد آیه / ۳۸ می فرماید:
(هَا أَنتُمْ هَٰؤُلَاءِ تُدْعَوْنَ لِتُنفِقُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ فَمِنکُم مَّن یَبْخَلُ ۖ وَمَن یَبْخَلْ فَإِنَّمَا یَبْخَلُ عَن نَّفْسِهِ ۚ وَاللَّهُ الْغَنِیُّ وَأَنتُمُ الْفُقَرَاءُ ۚ وَإِن تَتَوَلَّوْا یَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَیْرَکُمْ ثُمَّ لَا یَکُونُوا أَمْثَالَکُم) [۴۷:۳۸]
ترجمه: آگاه باشید که شما (از سوی آفریدگارتان) دعوت به انفاق در راه خدا می‌شوید. بعضی از شما بخل می‌ورزند. هر کس هم بخل بورزد، در حق خود بخل می‌ورزد (و زیان آن متوجّه خودش می‌گردد). زیرا خدا بی‌نیاز است و شما نیازمندید. اگر شما (از فرمان خدا سرپیچی کنید و) روی برتابید، مردمان دیگری را جایگزین شما می‌گرداند (و این مأموریّت را به گروه دیگری می‌سپارد) که هرگز همسان شما نخواهند بود (و از ایثار و فداکاری و بذل جان و مال خودداری نخواهند کرد و از فرمان یزدان روی‌گردان نخواهند شد).
برای معامله باخداوند باید بهترینها را تقدیم کرد. چرا که با ارزش ترین ها برای بهترینها ست، هرکس خواهان بهترین ونیکوترین نعمات درآخرت است پس باید دردنیا مرغوب ترین کالا رابدهد؛ مسلمانان عصرنزول وحی این رهنمود الهی را به خوبی درک کردند. چرا که می خواستند به البّر؛ یعنی: کانون خوبیها نائل شوند. باگذشتن ازتعلقات خاطراست که می توان گامها ی استواربرداشت.
*از آیه فوق چه درسهایی می گیریم:
اول اینکه: خداوند دوست دارد بنده اش علاوه بر، ارتباط خالصانه با معبودش با مردم نیزارتباط انسانی وعاطفی برقرارکند وتعاون وکمک وانفاق به دیگران را فراموش نکند.
دوم اینکه: شخص انفاق کننده با بذل وببخشش، با ارزش ترین چیزی که درنزدخود دارد خویشتن را ازبندگی ثروت وآزمندی نفس وخودمحوری آزاد کرده است و می تواند ازپله های درخشانی که خداوند جلو راه او قرارداده رها وآزاد بالا برود.
سوم : شخص انفاق کننده زمانی می تواند به درجه بّرونیکی کامل برسد که مطاع وکالای دنیا دربرابرحب ودوستی الله برایش هیچ ارزشی نداشته باشد .
بعد ازنزول این آیه صحابه ازهرآنچه دوست داشتند می بخشیدند تا محبّت ونیکی الله را ازآن خود کنند؛ ایمان آنها آنچنان قوی بود که لحظه ای درنگ نکردند؛ دراین امر، ما نیزباید مثل آنها باشیم وبه جای ذخیره اموال فانی وتمام شدنی درجستجوی ببخشش ومغفرت پایدارخداوند باشیم.

۴- (لَّیْسَ الْبِرَّ أَن تُوَلُّوا وُجُوهَکُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَٰکِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِکَهِ وَالْکِتَابِ وَالنَّبِیِّینَ وَآتَى الْمَالَ عَلَىٰ حُبِّهِ ذَوِی الْقُرْبَىٰ وَالْیَتَامَىٰ وَالْمَسَاکِینَ وَابْنَ السَّبِیلِ وَالسَّائِلِینَ وَفِی الرِّقَابِ وَأَقَامَ الصَّلَاهَ وَآتَى الزَّکَاهَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُوا ۖ وَالصَّابِرِینَ فِی الْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ وَحِینَ الْبَأْسِ ۗ أُولَٰئِکَ الَّذِینَ صَدَقُوا ۖ وَأُولَٰئِکَ هُمُ الْمُتَّقُونَ) [۲:۱۷۷]”
الف-آیه / ۱۷۷ سوره البقره را با توجه به اسم” البر” تقسیم بندی کنید.
۱-ایمان
ــ ایمان به یگانگی خداوند
ــ ایمان به روزآخرت
ــ ایمان به فرشتگان
ــ ایمان به کتابهای آسمانی
ــ ایمان به پیامبران
۲-بخشیدن درراه خدا
ــ به خویشاوندان
ــ ایتام
ــ بینوایان
ــ درراه ماندگان
ــ نیازمندان
ــ آزادسازی بردگان
۳-برپاداشتن نماز
۴-پرداختن زکات
۵-وفای به عهد
۶-صبروشکیبایی
ب-ارتباط قسمتهای مختلف اجزا با “البّر”:
ــ ارتباط البر با ایمان
نیکوکارواهل بّر کسی به حساب می آید که اولاً: درارتباط باخدا وعقیده، خالص وراسخ باشد وهیچ گونه شک و دودلی نسبت به خدا، معاد و….دردل نداشته باشد. ایمان به تمام این موارد بزرگترین نیکی درحق خود وروح خود است .وتغییرمسیرازبندگی پراکنده، به بندگی خدای یگانه، باعث آزادی روح ازهرگونه بندگی غیرخدا می شود.
ــ ارتباط با بخشش
درارتباط باخلق خدا:کسی نیکوکاراست که علاوه برعقیده ی سالم وارتباط خالصانه با معبود، ازیاد دیگران وکمک وهمکاری با دیگران هم، غافل نباشد وازآنچه که خود دوست دارد ودلبستگی به آن دارد با طیب خاطر، به خویشاوندان وایتام ونیازمندان بپردازد.
ــ درارتباط با نماز
نماز نیکی درحق خود است. باحاصل شدن حرکت بدن وتحقق تالش خرد باتفکر،اندیشه باروح
ــ درارتباط بازکات
زکات یک مالیات اجتماعی است خداوند درقبال مالی که به انسان داده است؛ برفرد نیکوکارواجب کرده است که درقبال این مال زکات بپردازد فریضه ای است که با انفاق ساقط نمی شود؛ بلکه ازدیاد می یابد.
ــ درارتباط با وفای عهد
وفای به عهد ازنشانه های ایمان، ونیکوکاری و درستی فرد است. کسی که اهل بّر است به اخلاق انسانی وصحیح آرسته می باشد وبه عهد وپیمانش باخدا وخلق خدا وفادار می باشد.
ــ درارتباط باصبر
صبوری باعث پرورش نفس ورسیدن به صفت والای بّر می شود .چرا که درهمه ی موارد ذکرشده تا انسان صبور نباشد، نمی تواند درانجام امورموفّق شود ویک انسان نیک کردارتمام این خصائص باهم باید داشته باشد.