۱- رابطه قرآن با تورات و انجیل چگونه است؟
(نَزَّلَ عَلَیْکَ الْکِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِّمَا بَیْنَ یَدَیْهِ وَأَنزَلَ التَّوْرَاهَ وَالْإِنجِیلَ) [۳:۳]
ترجمه: (همان کسی که) کتاب (قرآن) را بر تو نازل کرده است که مشتمل بر حق است (و متضمّن اصول رسالتهای آسمانی پیشین، و) تصدیق کننده‌ی کتابهائی است که قبل از آن (برای پیغمبران فرستاده شده‌اند و) بوده‌اند. و خداوند پیش از آن، تورات را (برای موسی) و انجیل را (برای عیسی) نازل کرده است.
با توجه به آیه فوق، اولاَ: هر سه کتاب از جانب الله و بر حق است.
ثانیاً: قرآن که آخرین کتاب است کتب قبل از خود را تأیید می کند.
ثالثاً: کتابهای آسمانی در مسائل اصولی با یکدیگر هماهنگی دارند و در پی تربیت وتکامل انسانند و در مسائل دیگر به مقتضای تکامل تدریجی بشر با هم تفاوتهایی دارند.
۲- خداوند در آیه /۴۸ آل عمران در مورد عیسی (علیه السلام) می فرماید: (وَیُعَلِّمُهُ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَهَ وَالتَّوْرَاهَ وَالْإِنجِیلَ) [۳:۴۸]
الف- منظور از کتاب چیست؟
نظرات مختلف بین مفسرین است.
– منظور، کتابت و سواد خواندن و نوشتن است.
– منظور فهم کتب های قبل، مثل زبور و صحف الاولی.
– منظورتعالیم قرآن است.
ب- تورات چه نقشی در زندگی او دارد؟
مخاطبان عیسی(علیه السلام) هم بنی اسرائیل بودند و احکام و قوانین کتاب تورات در زمان رسالت ایشان هم اجرا می شده و انجیل بیشتر مسائل اخلاقی بوده که تکمیل کننده تورات است. درعین اینکه کتابی مستقل برای عیسی (علیه السلام) بشمار می رود.
۳- خداوند مجادله اهل کتاب در مورد ابراهیم(علیه السلام) را مورد نکوهش قرار می دهد.
الف- موضوع جدل چیست؟
(یَا أَهْلَ الْکِتَابِ لِمَ تُحَاجُّونَ فِی إِبْرَاهِیمَ وَمَا أُنزِلَتِ التَّوْرَاهُ وَالْإِنجِیلُ) ﴿آل‌عمران: ۶۵﴾
ترجمه: ای اهل کتاب! چرا درباره‌ی (دین) ابراهیم با یکدیگر به مجادله و ستیز می‌پردازید (و هر یک از شما او را بر آئین خویش می‌پندارید.)
ب- خداوند چگونه عقل آنها را مورد خطاب قرار می دهد؟
(إِلَّا مِن بَعْدِهِ أَفَلَا تَعْقِلُونَ) ﴿آل‌عمران: ۶۵﴾
و حال آن که تورات و انجیل نازل نشده‌اند مگر بعد از او؟ آیا نمی‌فهمید (که پیشین نمی‌شود پیرو پَسین باشد)؟
۴- آیا وقتی عیسی (علیه السلام) به پیامبری مبعوث شد فقط از انجیل دستور می گرفت یا تورات هم در شریعت او کاربرد داشت؟
بدلیل قول خداوند:
(وَقَفَّیْنَا عَلَىٰ آثَارِهِم بِعِیسَى ابْنِ مَرْیَمَ مُصَدِّقًا لِّمَا بَیْنَ یَدَیْهِ مِنَ التَّوْرَاهِ وَآتَیْنَاهُ الْإِنجِیلَ فِیهِ هُدًى وَنُورٌ وَمُصَدِّقًا لِّمَا بَیْنَ یَدَیْهِ مِنَ التَّوْرَاهِ وَهُدًى وَمَوْعِظَهً لِّلْمُتَّقِینَ) ﴿المائده: ۴۶﴾
ترجمه: و به دنبال آنان (یعنی پیغمبران پیشین)، عیسی پسر مریم را بر راه و روش ایشان فرستادیم که تصدیق کننده‌ی توراتی بود که پیش از او فرستاده شده بود، و برای او انجیل نازل کردیم که در آن رهنمودی (به سوی حق) و نوری (زداینده‌ی تاریکیهای جهل و نادانی، و پرتوانداز بر احکام الهی) بود، و تورات را تصدیق می‌کرد که پیش از آن نازل شده بود، و برای پرهیزگاران راهنما و پند دهنده بود. (مائده/۴۶)
– تورات هم در شریعت او کاربرد داشت.
۵- آیا «مَا أنزل اَللهٌ» در انجیل یا تورات و قرآن فرق دارد؟ توضیح دهید.
(مائده/۴۷-۶۶-۶۸)
(وَلْیَحْکُمْ أَهْلُ ٱلْإِنجِیلِ بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ فِیهِ ۚ وَمَن لَّمْ یَحْکُم بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ فَأُو۟لَـٰٓئِکَ هُمُ ٱلْفَـٰسِقُونَ) (المائده:۴۷)
ترجمه: (ما پس از نزول انجیل برعیسی، به طرفداران او دستور دادیم که) باید پیروان انجیل به چیزی (از احکام) حکم کنند که خدا در انجیل نازل کرده است، و کسی که بدانچه خداوند نازل کرده است حکم نکند، او و امثال او متمرّد (از شریعت خدا) هستند.
(وَلَوْ أَنَّهُمْ أَقَامُوا التَّوْرَاهَ وَالْإِنجِیلَ وَمَا أُنزِلَ إِلَیْهِم مِّن رَّبِّهِمْ) ﴿المائده: ۶۶﴾
ترجمه: و اگر آنان به تورات و انجیل (اصلی و دست نخورده) و بدانچه که از سوی پروردگارشان(به نام قرآن) بر آنان نازل شده است عمل بکنند (و در میان خود قوانین الهی را پیاده کنند و برپای دارند……)
(قُلْ یَا أَهْلَ الْکِتَابِ لَسْتُمْ عَلَىٰ شَیْءٍ حَتَّىٰ تُقِیمُوا التَّوْرَاهَ وَالْإِنجِیلَ وَمَا أُنزِلَ إِلَیْکُم مِّن رَّبِّکُمْ وَلَیَزِیدَنَّ کَثِیرًا مِّنْهُم مَّا أُنزِلَ إِلَیْکَ مِن رَّبِّکَ طُغْیَانًا وَکُفْرًا فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ) ﴿المائده: ۶۸﴾
ترجمه: ای فرستاده (خدا، محمّد مصطفی!) بگو: ای اهل کتاب! شما بر هیچ (دین صحیحی از ادیان آسمانی پایبند) نخواهید بود، مگر آن که تورات و انجیل و آنچه از سوی پروردگارتان (به نام قرآن) برایتان نازل شده است برپا دارید (و در زندگی پیاده و اجرا نمائید). ولی (ای پیغمبر! بدان که) آنچه بر تو از سوی پروردگارت نازل شده است، بر عصیان و طغیان و کفر و ظلم بسیاری از آنان می‌افزاید بر گروه کافران غمگین مباش.
با توجه به آیات فوق، مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ شامل تمامی قوانین و دستوراتی است که از طرف خداوند بر پیامبران در طول تاریخ نازل شده و در آخرین کتاب یعنی؛ قرآن جمع گشته و تضمین کننده سعادت بشری بوده و خواهد بود تا قیامت.
۶- خداوند در سوره مائده آیه/۱۱۰ خطاب به عیسی (علیه السلام) فرمود: «تورات و انجیل را به تو آموختیم» چرا تورات؟
(إِذْ قَالَ اللَّهُ یَا عِیسَى ابْنَ مَرْیَمَ اذْکُرْ نِعْمَتِی عَلَیْکَ وَعَلَىٰ وَالِدَتِکَ إِذْ أَیَّدتُّکَ بِرُوحِ الْقُدُسِ تُکَلِّمُ النَّاسَ فِی الْمَهْدِ وَکَهْلًا وَإِذْ عَلَّمْتُکَ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَهَ وَالتَّوْرَاهَ وَالْإِنجِیلَ) ﴿المائده: ۱۱۰﴾
ترجمه: در آن هنگام خداوند (از میان پیغمبران خطاب به عیسی می‌گوید:) ای عیسی پسر مریم! به یاد آور نعمت مرا که بر تو و مادرت ارزانی داشتم؛ بدان گاه که توسّط جبرئیل (پیام آسمانی را به تو رساندم و) تو را نیرو بخشیدم و یاری دادم میان گهواره با مردم سخن می‌گفتی و در (سنّ پختگی و) میانه‌سالی (به عنوان پیغمبر با ایشان صحبت می‌نمودی. و به یاد بیاور) آن گاه را که نوشتن و دانش سودمند و تورات و انجیل را (بدون آموزگار) به تو آموختم…..
چون همانطور که قبلاً ذکر شد، تورات هم جزء منهج رسالت موسی (علیه السلام) بود.
۷- آیا اهل تورات و انجیل اگر از قرآن تبعیت نکنند رستگار خواهند شد؟ دلیل؟
– با توجه به (اعراف/۱۵۷) خیر.
(الَّذِینَ یَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِیَّ الْأُمِّیَّ الَّذِی یَجِدُونَهُ مَکْتُوبًا عِندَهُمْ فِی التَّوْرَاهِ وَالْإِنجِیلِ یَأْمُرُهُم بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنکَرِ وَیُحِلُّ لَهُمُ الطَّیِّبَاتِ وَیُحَرِّمُ عَلَیْهِمُ الْخَبَائِثَ وَیَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالْأَغْلَالَ الَّتِی کَانَتْ عَلَیْهِمْ فَالَّذِینَ آمَنُوا بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِی أُنزِلَ مَعَهُ أُولَٰئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ) ﴿الأعراف: ۱۵۷﴾
ترجمه: (به ویژه رحمت خود را اختصاص می‌دهم به) کسانی که پیروی می‌کنند از فرستاده‌ی (خدا محمّد مصطفی) پیغمبر امّی که (خواندن و نوشتن نمی‌داند و وصف او را) در تورات و انجیل نگاشته می‌یابند. او آنان را به کار نیک دستور می‌دهد و از کار زشت بازمی‌دارد، و پاکیزه‌ها را برایشان حلال می‌نماید و ناپاکها را بر آنان حرام می‌سازد و فرو می‌اندازد و بند و زنجیر (احکام طاقت فرسای همچون قطع مکان نجاست به منظور طهارت، و خودکشی به عنوان توبه) را از(دست و پا و گردن) ایشان به در می‌آورد (و از غُل استعمار و استثمارشان می‌رهاند). پس کسانی که به او ایمان بیاورند و از او حمایت کنند و وی را یاری دهند، و از نوری پیروی کنند که (قرآن نام است و همسان نور مایه‌ی هدایت مردمان است و) به همراه او نازل شده است، بیگمان آنان رستگارند.
۸- آیه /۱۱۱ سوره توبه چه پیام مهمی در بردارد؟
(إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَىٰ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّهَ یُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ فَیَقْتُلُونَ وَیُقْتَلُونَ وَعْدًا عَلَیْهِ حَقًّا فِی التَّوْرَاهِ وَالْإِنجِیلِ وَالْقُرْآنِ وَمَنْ أَوْفَىٰ بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَیْعِکُمُ الَّذِی بَایَعْتُم بِهِ وَذَٰلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ) ﴿التوبه: ۱۱۱﴾
کسانی که با مال و جان وارد تجارت با الله بگردند، پیروزی بزرگی بدست می آورند.
و چنین وعده ای که در کتب مختلف الهی آمده، نشان از عظمت چنین تجارتی دارد.
دنیا، بازار است و مردم در آن معاملهگر.
فروشنده، مردماند و خریدار خداوند.
متاعِ معامله، مال و جان است و بهاى معامله بهشت.
اگر به خدا بفروشند، سراسر سود و اگر به دیگرى بفروشند، یکسره خسارت است.
*معامله با خدا چند امتیاز دارد:
۱- خود ما و توان و دارایى ما از اوست، سزاوار نیست که به جز او بدهیم.
۲- خداوند، اندک را هم مىخرد. «مثقال ذرّه خیراً یره»
۳- عیوب جنس را اصلاح مىکند و رسوا نمىسازد.
۴- به بهاى بهشت مىخرد.
۹- چه نوع طعامی در تورات بر بنی اسرائیل حرام گشته است؟ دلیل؟ (آل عمران/۹۳)
(کُلُّ ٱلطَّعَامِ کَانَ حِلًّۭا لِّبَنِىٓ إِسْرَ‌ٰٓءِیلَ إِلَّا مَا حَرَّمَ إِسْرَ‌ٰٓءِیلُ عَلَىٰ نَفْسِهِۦ مِن قَبْلِ أَن تُنَزَّلَ ٱلتَّوْرَىٰهُ ۗ قُلْ فَأْتُوا۟ بِٱلتَّوْرَىٰهِ فَٱتْلُوهَآ إِن کُنتُمْ صَـٰدِقِینَ) [۳:۹۳]
ترجمه:همه‌ی غذاها بر بنی‌اسرائیل حلال بود، جز آنچه اسرائیل پیش از نزول تورات بر خود حرام کرده بود. بگو: اگر راست می‌گوئید (که شریعت ابراهیم چنین چیزهائی را حرام نموده است، برای اثبات ادّعای خویش) تورات را بیاورید و آن را بخوانید.
۱۰- دلیلی که عیسی (علیه السلام) به بنی اسرائیل بشارت آمدن رسول خاتم داد چیست و رسول با چه اسمی معرفی شده است؟
(وَإِذْ قَالَ عِیسَى ٱبْنُ مَرْیَمَ یَـٰبَنِىٓ إِسْرَ‌ٰٓءِیلَ إِنِّى رَسُولُ ٱللَّهِ إِلَیْکُم مُّصَدِّقًۭا لِّمَا بَیْنَ یَدَىَّ مِنَ ٱلتَّوْرَاهِ وَمُبَشِّرًۢا بِرَسُولٍۢ یَأْتِى مِنۢ بَعْدِى ٱسْمُهُۥٓ أَحْمَدُ ۖ ) (صف/۶)
ترجمه: و خاطرنشان ساز زمانی را که عیسی پسر مریم گفت: ای بنی‌اسرائیل! من فرستاده‌ی خدا به سوی شما بوده و توراتی را که پیش از من آمده است تصدیق می‌کنم، و به پیغمبری که بعد از من می‌آید و نام او احمد است، مژده می‌دهم.
۱۱- نشانه های رسول الله (صلی الله علیه وآله و سلم) و مؤمنین در تورات و انجیل چگونه بیان شده است؟
(مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُکَّعًا سُجَّدًا یَبْتَغُونَ فَضْلًا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِیمَاهُمْ فِی وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَٰلِکَ مَثَلُهُمْ فِی التَّوْرَاهِ وَمَثَلُهُمْ فِی الْإِنجِیلِ کَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَىٰ عَلَىٰ سُوقِهِ یُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِیَغِیظَ بِهِمُ الْکُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَهً وَأَجْرًا عَظِیمًا) ﴿الفتح: ۲۹﴾
*توصیف آنان در تورات:
محمّد فرستاده‌ی خدا است، و کسانی که با او هستند در برابر کافران تند و سرسخت، و نسبت به یکدیگر مهربان و دلسوزند. ایشان را در حال رکوع و سجود می‌بینی. آنان همواره فضل خدای را می‌جویند و رضای او را می‌طلبند. نشانه‌ی ایشان بر اثر سجده در پیشانیهایشان نمایان است.
*توصیف آنان در انجیل:
همانند کشتزاری هستند که جوانه‌های (خوشه‌های) خود را بیرون زده، و آنها را نیرو داده و سخت نموده و بر ساقه‌های خویش راست ایستاده باشد، بگونه‌ای که برزگران را به شگفت می‌آورد تا کافران را به سبب آنان خشمگین کند.
۱۲- آیا رهبانیت از دستور انجیل است؟ با دلیل جواب دهید.
*خیر، خداوند کار آنها را رد کرده؛ هرچند ایشان چنین کارهایی برای کسب رضای الله انجام می دادند.
(ثُمَّ قَفَّیْنَا عَلَىٰٓ ءَاثَـٰرِهِم بِرُسُلِنَا وَقَفَّیْنَا بِعِیسَى ٱبْنِ مَرْیَمَ وَءَاتَیْنَـٰهُ ٱلْإِنجِیلَ وَجَعَلْنَا فِى قُلُوبِ ٱلَّذِینَ ٱتَّبَعُوهُ رَأْفَهًۭ وَرَحْمَهًۭ وَرَهْبَانِیَّهً ٱبْتَدَعُوهَا مَا کَتَبْنَـٰهَا عَلَیْهِمْ إِلَّا ٱبْتِغَآءَ رِضْوَ‌ٰنِ ٱللَّهِ فَمَا رَعَوْهَا حَقَّ رِعَایَتِهَا ۖ فَـَٔاتَیْنَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ مِنْهُمْ أَجْرَهُمْ ۖ وَکَثِیرٌۭ مِّنْهُمْ فَـٰسِقُونَ) [۵۷:۲۷]
ترجمه: سپس به دنبال نوح و ابراهیم (و انبیاء پیشین و همعصر با ایشان) پیغمبرانی را روانه کردیم و بدنبال همه‌ی آنان، عیسی پسر مریم را فرستادیم و بدو انجیل عطاء نمودیم، و در دل پیروان عیسی مهر و عطوفت (مسلمانان) را قرار دادیم.
پیروان او رهبانیّت سختی را پدید آوردند که ما آن را بر آنان واجب نکرده بودیم، ولیکن خودشان آن را برای بدست آوردن خوشنودی خدا پدید آورده بودند (و بر خویشتن نذر و واجب نموده بودند). امّا آنان چنانکه باید آن را مراعات نکردند.
ما به کسانی که از ایشان (به محمّد) ایمان آوردند پاداش درخورشان را دادیم، ولی بیشترشان (از راه راست منحرف و) خارج شدند (و سزای اعمال بد خود را دیدند). (حدید/۲۷)