سوالات عصمت

۱- عصمت پیامبران یعنى چه؟ آیا همه ى پیامبران داراى عصمت بوده اند؟
(یَا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَیْکَ مِن رَّبِّکَ ۖ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ ۚ وَاللَّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النَّاسِ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا یَهْدِی الْقَوْمَ الْکَافِرِینَ) (مائده/۶۷)
برای پاسخ به این سؤال دو نظریه ارائه داده شده است:
نظریه اول:
علماء برغیرممکن بودن وقوع کفر و ارتکاب گناه کبیره ازپیامبران چه قبل از بعثت وچه بعد ازآن اتفاق نظردارند. اما جمهورعلماء وقوع گناه صغیره را ازآنان ممکن می دانند جز اصرار بر آن گناه وآنچه که نشانه پستی ومنافی با مقام والای آنان باشد. البته به طورکلی پیامبران الهی درامر دریافت وتبلیغ وحی ورسالت آسمانی پاک ومعصوم از اشتباهند. یعنی؛ امکان ندارد در دریافت وتبلیغ، چیزی را فراموش ویا کتمان کنند ویا دراین زمینه مرتکب خطاء واشتباهی شوند.
نظریه دوم:
منظور ازعصمت پیامبران؛ مصون بودنشان از خطاء و اشتباه در امر رساندن وحی به انسانها بوده؛ چون برنامه اساسی زندگی انسان را از خداوند دریافت می کردند وبایستی بی کم و کاست در اختیار عموم مردم قرار می دادند، پس خداوند آنها را در این امر از هر خطایی پاک گردانید و همه پیامبران الهی در تبلیغ وحی مصون از اشتباه بودند.
چنانچه عیسی(علیه السلام) فرموده: من چیزی نگفته ام مگر آنچه که تو به من امر نموده ای.
(مَا قُلْتُ لَهُمْ إِلَّا مَا أَمَرْتَنِی بِهِ أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّی وَرَبَّکُمْ وَکُنتُ عَلَیْهِمْ شَهِیدًا مَّا دُمْتُ فِیهِمْ فَلَمَّا تَوَفَّیْتَنِی کُنتَ أَنتَ الرَّقِیبَ عَلَیْهِمْ وَأَنتَ عَلَىٰ کُلِّ شَیْءٍ شَهِیدٌ) ﴿المائده: ۱۱۷﴾

۲- آیا دلیلى وجود دارد که همه ى پیامهاى خداوند در حوزه رسالت پیامبران به ما رسیده است؟ (مائده/۶۷)
(یَا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَیْکَ مِن رَّبِّکَ ۖ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ ۚ وَاللَّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النَّاسِ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا یَهْدِی الْقَوْمَ الْکَافِرِینَ) (مائده/۶۷)
بله؛ الله تعالی می فرماید:
(الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی وَرَضِیتُ لَکُمُ الْإِسْلَامَ دِینًا)
وقتی خداوند می فرماید امروز دینتان را کامل کردم. یعنی؛ هر آنچه بوده به شما رسیده است.

۳- اکنون که ختم نبوت به وجود آمده است. چگونه تمام فرامین دین، به همه مردم مى رسد؟
دین الهی بوسیله پیامبرخاتم (صلی الله علیه وسلم) تکمیل شده وتا قیام قیامت ازهرگونه تحریف وتبدیل وتغییری درامان خواهد ماند همانگونه که خداوند خودش وعده داده است.
(إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّکْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ) ﴿الحجر: ۹﴾
ومسئولیت حفاظت وتبلیغ فرامین الهی به اُمت اسلام سپرده شد تا افرادی ازمیان آنها به این امرمهم مشغول شوند هرچند تبلیغ دین به صورت کلی و در حد توان متوجه همه افراد می شود.
الله متعال فرموده:
(وَلْتَکُن مِّنکُمْ أُمَّهٌ یَدْعُونَ إِلَى الْخَیْرِ وَیَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنکَرِ وَأُولَٰئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ) ﴿آل‌عمران: ۱۰۴﴾
و نیز بعد از پیامبران؛ در عصر حاضر وظیفه داعیان هست که پیامهای الهی را به جهانیان گوشزد و یادآوری کنند.

۴- اگر در جامعه اى فشارهاى کفار و شیطان صفتان براى داعیان زیاد باشد آیا مى شود قسمتى از دین را که باعث حساسیت آنها مى گردد، را تبلیغ نکرد؟ چرا؟
خیر، چون در این صورت شامل آن دسته از اهل کتاب می گردیم که قسمتی از دین خدا را می گرفتند و قسمتی از آن را رها می کردند.
(أَفَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْکِتَابِ وَتَکْفُرُونَ بِبَعْضٍ فَمَا جَزَاءُ مَن یَفْعَلُ ذَٰلِکَ مِنکُمْ إِلَّا خِزْیٌ فِی الْحَیَاهِ الدُّنْیَا وَیَوْمَ الْقِیَامَهِ یُرَدُّونَ إِلَىٰ أَشَدِّ الْعَذَابِ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ)﴿البقره: ۸۵﴾
اما می توان به گونه ای فعالیت کرد که باعث ایجاد حساسیت نشود و یا اینکه هر سختی را در این راه مانند دیگر پیامبران با جان و دل خرید.
چرا که حفظ دین درضروریات پنجگانه، برحفظ نفس وعقل ونسل ومال مقدم است. بنابراین، دعوتگر باید تا جایی که ممکن است بویژه در کلیات و اصول ومبادی کمترین نرمش ویا کتمانی ازخود نشان ندهد مگر آنکه دراضطرار قرار گیرد؛ وترس از قتل نفس یا قطع عضوی از اعضای بدن یا ترس از اذیت وآزاربسیار داشته باشد که در پی تبلیغ دین به وی برسد در این حالات فقط به اندازه رفع مشکل جایز است ازتبلیغ خودداری کند.

۵- آیا پیامبران از گناه، خطاء و اشتباه مصون بودند؟ دلیل؟
پیامبران هم بشر بودن؛ و چه بسا در زندگی شخصی خویش مرتکب خطاهایی شده باشند.
مثلاً؛ رفتار پیامبر با “ابن ام مکتوم” و دعوت سران کفر..(شأن نزول سوره مبارکه عبس)
که بعد از آن، هرگاه رسول الله(علیه الصلاه والسلام) ابن أم مکتوم رو می دیدند می فرمایند:
“مرحبا بمن عاتبنی فیه ربی”
و توسط خدا هشدار داده شدن؛ یا تعیین کردن جای اتراق در جنگ بدر، که یکی از صحابی که شغلش چوپانی بود سوال کرد: آیا وحی است یا رأی شخصی شما.
فرمودند: رأی خودم است.
صحابی گفت: پس اشتباه است برویم در نزدیکی چاه بدر چادر بزنیم و..
نبی اکرم (علیه الصلاه والسلام) برتعدادی ازافراد گذرنمودند وآنها مشغول تلقیح درخت نخل بودند. لذا به آنها توصیه فرمود: این کار را انجام ندهند وآن سال ازآن درختان میوه وثمری نصیب آنها نشد ومشکل را با پیامبر(صلی الله علیه وسلم) مطرح کردند ومتوجه شدند باید آن عمل را انجام می دادند لذا پیامبر فرمود: “انتم اعلم باموردنیاکم” شما به اُموردنیویتان از من آگاهترید.
پس می توان گفت خطاء واشتباه ازجانب پیامبران دراُمور دینی (دریافت وتبلیغ وحی ) وجود ندارد اما دراُمور دنیوی ممکن است.