(وَإِنَّکَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ) [۶۸:۴]
تو دارای خوی سترگ (یعنی صفات پسندیده و افعال حمیده) هستی.
منا جهانی
و هر آینه تو بر خُلقی عظیم هستی. یعنی؛ بی‌گمان تو بر اخلاقی هستی که خداوند(جلّ جلاله) در قرآن تو را به آن امر نموده است چنانکه در روایت صحیح از عایشه (رضی‌الله عنها) آمده است که از وی درباره اخلاق رسول اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم ) سؤال شد، فرمود: «کان خُلقه القرآن: اخلاق رسول خدا(صلّی الله علیه و آله و سلّم) قرآن بود». بلی! به‌راستی که رسول اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) دارای اخلاق بسیار بزرگی بودند. چرا که در راه دعوت از قوم خود چیزهایی را تحمل کردند که امثال ایشان قادر به تحمل آن نیستند. به حق که رسول خدا(صلّی الله علیه و آله و سلّم ) آیینه تمام‌نمای ادب، حیا، جود، شجاعت، حلم، گذشت و غیر این از برازندگی‌های اخلاقی بودند. در حدیث شریف آمده است: «إن الله بعثنی لأتمم مکارم الأخلاق: همانا خداوند مرا برانگیخت تا مکارم اخلاق را به اتمام برسانم». مکارم اخلاق: عبارت از صلاح دین و دنیا و آخرت است. همچنین در حدیث شریف آمده است: «أدبنی ربیا فأحسن تأدیبی: پروردگارم مرا ادب آموخت و نیکو ادبم داد». ابن‌مسعود (رضی الله عنه) می‌گوید: آری ! نیکوا ادبش آموخت آن گاه که به وی فرمود: خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِینَ : «عفو پیشه کن و به کارهای پسندیده فرمان بده و از نادانان روی بگردان» «اعراف/۱۹۹».
پس چون این فرمان از سوی آن حضرت(صلّی الله علیه و سلّم) عملی شد، حق تعالی فرمود: وَإِنَّکَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِیمٍ «بی‌گمان تو بر خلق عظیمی هستی». در بخاری و مسلم از انس(رضی الله عنه) روایت شده است که فرمود: «ده سال تمام به رسول اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم ) خدمت کردم و ایشان در طول این مدت هرگز به من اُف نگفتند و نه برای چیزی که آن را انجام داده بودم فرمودند که: چرا آن را انجام داده‌ای؟ و نه برای آنچه که انجام نداده بودم فرمودند که: چرا آن را انجام نداده‌ای؟». همچنین عائشه (رضی‌الله عنها) روایت کرده است که: «رسول خدا (صلّی الله علیه و آله و سلّم ) هرگز نه‌خدمتکاری را به دست خویش زده‌اند و نه زنی را و نه هرگز به دست خویش کسی را زده‌اند جز در جهاد راه خدا. و آن حضرت (صلّی الله علیه و سلّم) هرگز در میان دو چیز مخیر نشدند مگر این که دوست داشته‌ترین آن به‌سوی ایشان آسان‌ترین آن بوده است مگر این‌که آن چیز گناه می‌بود و چون گناه می‌بود، ایشان دورترین مردم از گناه بودند. و نه آن حضرت (صلّی الله علیه و سلّم) برای خود از کسی انتقام گرفته‌اند مگر وقتی مقدسات الهی پایمال می‌شد آن‌گاه برای خدای عزوجل انتقام می‌گرفتند». که رسول اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند: «ما شی‌ء أثقل فی میزان المؤمن یوم القیامه من خلق حسن وإن الله لیبغض الفاحش البذی: هیچ چیز در روز قیامت در ترازوی اعمال مؤمن از خلقی نیک سنگین‌تر نیست و بی‌گمان خداوند از بد زبان فحش گوی نفرت دارد». همچنین در حدیث شریف به روایت ابوهریره (رضی الله عنه) آمده است که از رسول خدا(صلّی الله علیه و آله و سلّم ) سؤال شد: بیشترین چیزی که مردم را به بهشت داخل می‌کند چیست؟ فرمودند: «تقوی‌الله وحسن الخلق: تقوای الهی و حسن خلق». و از ایشان درباره بیشترین چیزی که مردم را به دوزخ داخل می‌کند سؤال شد، فرمودند: الفم والفرج: دهان و شرمگاه.
فاطمه شاکری
۱-اعلام ویژگی بارز رسول الله(صلی الله علیه و اله و سلم) با تأکید، از طرف خالق کل جهانیان(اخلاق بسیار بزرگ و والا )
وإِنَّکَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ
۲-کلید قفلهای قلبهای سخت، اخلاق عظیم است.
۳-لزوم آراستگی داعیان، مربیان، والدین، مسؤولان و خطیبان جمعه وجماعات به اخلاق رسول الله(صلی الله علیه و اله و سلم)
۳-درمان بیماریهای روحی و روانی حتی جسمی بوسیله اخلاق نیکو.
۴- گمشده جامعه امروز، اخلاق نیک در گفتار و رفتار اکثریت ما مسلمانان.
۵-لزوم مدارسه و ایجاد کارگاههای مهارتهای زندگی با موضوع: مهارتهای کسب اخلاق رسول الله (صلى الله علیه و آله وسلم)
راهکار عملی من :
نوشتن آیه وَإِنَّکَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ با ترجمه و خطی زیبا بر کاغذ تذهیب و قرار دادن در مکان های عمومی مثل بیمارستان ها، پشت ماشینها، مدارس، مغازه ها و…. همچنین در بک گراند و پروفایلها و……
تهیه کارتهایی با آیات کوچک اخلاق حسنه مثل موضوعات صبر، انفاق، صدق، شکر،…..و نهی از اخلاق سیئه مثل لا یغتب و……. و تشکیل گروههایی از کودکان با مدیریت افراد حکیم برای توزیع بین افراد در مواقع مناسب در شهرها و محلات مختلف برای نشر و یادآوری نیکیها و حذف زشتیها.
بانوی قلم
اخلاق بزرگ پیامبر آن است که عایشه(رضی الله عنه) می فرماید: اخلاق پیامبر قرآن بود.
و این مانند آن است که الله متعال فرموده:
(خذ العفو وامر بالعرف و اعرض عن الجهلین)
گذشت را پیشه کن و به کار خوب امر نما و از جاهلان روی بگردان.
-پیامبر کامل ترین و بزرگترین اخلاق را دارا بود؛ یعنی در هر خصلت نیکویی او آخرین حد بود.
-نرم خو و مهربان بود.
-دعوتها را می پذیرفت.
-نیاز مردم را برطرف می ساخت.
-دل دیگران را شاد می کرد.
-در سختی ها صبور بود.
-با دشمنان هم مهربان بود.
-تواضع و فروتنی اش زیاد بود.
-زاهد و پارسا بود.
-با یارانش توافق می کرد.
-به خودکامگی عمل نمی کرد.
-با یارانش مشورت می کرد.
-نیکی نیکوکاران را می پذیرفت.
-از بدکاران گذشت می کرد.
-به بهترین صورت همنشینی می کرد.
-هیچ وقت چهره در هم نمی کشید.
-به تندی سخن نمی گفت.
-از لغزش زبان دوستان خرده نمی گرفت.
-همنشین خود را مورد تکریم قرار می داد.
راهکار عملی من :
در اخلاق و احادیث رسول الله مطالعات زیادی داشته باشیم و در جامعه ی کوچک خانوادگیمان و همسایه و دوست و آشنا ترویج دهیم.
یا بصورت گروه، یا کلاس، یا مطلب نوشتن، یا لیست انتشار، یا هم هر بار که به ایشان سر زدیم یکی از بحث های اخلاق حسنه را باز کنیم.
امینه راست بالا
خود الله فرستاده اش را تأیید می کند و اخلاق او را ستایش می کند و این یعنی بالاترین سعادت و تأیید.
صفت مجنون بودن را از او دور می کند و او را به داشتن اخلاق بزرگ وارسته یاد می کند .
خلق عظیم یعنی؛ در تمام صفات و اخلاقیات پسندیده دارای نهایت کمالات بودن.
در مهربانی اُسوه، در صبر اُسوه، در گذشت اُسوه، در همه چیز اُسوه بودند و این چنین ایشان صاحب خلق عظیم گردیده است.
پیامبر برای مسلمانان اولین اُسوه است و بایستی به مانند رسولمان اخلاق ما نیز در همه چیز عظیم باشد.
راهکار عملی من:
معرفی پیامبر به عنوان اولین الگوی رفتاری تأیید شده است.
معرفی نمونه های رفتاری پیامبر و اصحاب در قالب نمایش و شعر و تصویر به ویژه برای کودکان.
برجسته کردن شخصیت و رفتارهای رسول خدا در میان اعضای خانواده و کودکان از همان ابتدا و ارجاع دادن نمونه های عینی اخلاقی به ایشان.
قرار دادن درسی در مدارس با عنوان اخلاق با استفاده از اخلاق نبوی.
بالا بردن سطح آشنایی عموم با سیره عملی پیامبر.
فرحناز طالبی
۱-الله متعال اخلاق رسولش را پذیرفته و مورد پسند قرار داده و بعد از آن به فکر ما هم بوده و الگو نشانمان داده است.
۲-الله متعال این اخلاق را عظیم و بزرگوار اعلام کرده و این اخلاق به آسانی به دست نمی آید مگر با صبر و استقامت و عشق به معبود هستی.
۳- قرار دادن سرمشق خود و خانواده بخصوص کودکانمان.
۴-ستوده شدن از طرف الله بزرگترین نعمتی است که نصیب پیامبر بزرگ ما شده؛ پس ما هم باید تا حد اکثر امکان سیرت رسول را سرمشق خود قرار دهیم .
راهکارهای عملی :
یاالله! تو را سپاس به اندازه بزرگی و دانش و مصور بودن خودت چون تصویرگری بهتر از تو ندیدم، مأمن و تکیه گاهی محکم تر از تو نیافتم، نیایشی شیرین تر با تو نچشیدم، عزیزی با عزت تر از تو نباشد که به این اندازه بندگانت را دوست داری که اگر چنین نبود کتابی چنین پر محتوا برایمان نازل نمی کردی و رسولی چنین بزرگ با اخلاقی عظیم برایمان خلق کردی. ما را هدایت کن تا راهرو این نبی بزرگ باشیم. اخلاق و رفتارش را آیینه وجودمان قرار دهیم،اخلاق عظیمی که خود عنوان نمودی که عظمتش نوایی از صبر و شهامت و ایثار و عشق و هزاران هزار رفتار نیک می دهد. یارسول الله! کاش بودی و رهروان و محبانت را می دیدی که چگونه اسمت را بر زبان، عشقت را در دل دارند و تا جان در بدن دارند سرباز تو می مانند.
هاجر صمدی
خداوند بنده ی از بندگانش را برگزید تا دین و شریعتش را به آدمیان معرفی کند آنان را اندرز و هشدار دهد و آگاه کند.
حال این شخص باید چگونه باشد تا دیگران سخن او را بپذیرند و او را تصدیق کنند؟
خداوند اخلاقی بس نیکو و به تعبیر قرآن عظیم به پیامبر عظیم الشأن داد.
صفاتی پسندیده و افعالی حمیده و اخلاقی کم نظیر…
راهکار عملی من :
وظیفه ی ما به عنوان اُمت این پیامبر این است که سیرتش را مطالعه کنیم احادیثش را جستجو و بررسی و مطالعه کنیم آن را بفهمیم و در زندگی آن را به مرحله ی اجرا در آوریم تا فردای قیامت در جلوی روی الله و رسول الله بعنوان بنده ی مؤمن و مسلمان سربلند باشیم.
موارد بیشتر
اخلاق عظیم رسول الله
مطالب مرتبط:
0 0 امتیازها
محبوبیت مقاله
مشترک شوید
0 دیدگاه
جدیدترین
قدیمترین بیشترین امتیاز