طولانی شدن وحی

والضُّحَىٰ [۹۳:۱]
سوگند به روز (در آن زمان که آفتاب بلند می‌گردد و همه جا را فرا می‌گیرد)!
واللَّیْلِ إِذَا سَجَىٰ [۹۳:۲]
و سوگند به شب در آن هنگام که می‌آرامد (و تاریک می‌شود و همه‌جا را فرا می‌گیرد)!
ما وَدَّعَکَ رَبُّکَ وَمَا قَلَىٰ [۹۳:۳]
پروردگارت تو را رها نکرده است و دشمن نداشته است و مورد خشم قرار نداده است.
ولَلْآخِرَهُ خَیْرٌ لَّکَ مِنَ الْأُولَىٰ [۹۳:۴]
و فرجام (کار و زندگی) برای تو، بهتر از آغاز (آنها) است.
ولَسَوْفَ یُعْطِیکَ رَبُّکَ فَتَرْضَىٰ [۹۳:۵]
و پروردگارت به تو (بهروزی و پیروزی و نعمت و قدرت) عطاء خواهد کرد، و تو خوشنود خواهی شد.
ألَمْ یَجِدْکَ یَتِیمًا فَآوَىٰ [۹۳:۶]
آیا خدا تو را یتیم نیافت و پناهت داد؟
ووَجَدَکَ ضَالًّا فَهَدَىٰ [۹۳:۷]
و تو را سرگشته و حیران (در میان شرکِ بت‌پرستان و یهودیان و مسیحیان، کفر کافران، فسق و فجور فاسقان و فاجران، ظلم و زور قلدران، کشت و کشتار قبائل به فرمان جاهلان، و خرافه‌پرستی اینان و آنان) نیافت و (در پرتوِ وحی آسمانی به یکتاپرستی یزدانی) رهنمودت کرد
ووَجَدَکَ عَائِلًا فَأَغْنَىٰ [۹۳:۸]
و تو را فقیر و بی‌چیز نیافت و ثروتمند و دارایت کرد؟
فأَمَّا الْیَتِیمَ فَلَا تَقْهَرْ [۹۳:۹]
حال که چنین است، یتیم را زبون مدار (و اموال و دارائی ایشان را با قهر و زور مگیر و تصرّف مکن.
وأَمَّا السَّائِلَ فَلَا تَنْهَرْ [۹۳:۱۰]
و گدا را با خشونت مران.
وأَمَّا بِنِعْمَهِ رَبِّکَ فَحَدِّثْ [۹۳:۱۱]
بلکه نعمتهای پروردگارت را بازگو کن (و از آنها صحبت بدار، و شکر آنها را با بذل و بخشش بگزار).

نعیمه شکری
چند روزی وحی بر پیامبر نازل نشد تعدادی از مشرکان از این فرصت استفاده کرده و نزد پیامبر رفتند و از روی طعنه و کنایه می گفتند که چند روزی ست که شیطانت تو را رها کرده و سراغی از تو نمی گیرد.
رسول الله از این رفتار و حرفها ناراحت و اندوهگین شدند.
تا اینکه خداوند سوره ضحی را نازل کرد و به ایشان اطمینان داد که هیچگاه او را رها نکرده است.
برداشت من از آیه :
عنایت و توجه خاص خداوند به رسول الله(صلی الله علیه وسلم) و فضایل و مواهب که از کودکی تا بعثت و بعد از آن به وی عطاء کرده است.
تأکید بر احسان و نیکی به یتیم و هر فقیری که از ما کمک بخواهد.
بازگو نمودن نعمتهایی که خداوند به انسانها داده است سبب می شود که انسان از یاد خدا غافل نشده و پیوسته شکر گزار او باشد؛ حیات حقیقی و باقی سرای آخرت است دنیا فانی و زود گذر است.
هدایت بهترین و با ارزش ترین نعمت الهی است که باید از آن سخن گفت و شکر آن را بجای آورد.
راهکار عملی:
هیچ و قت در زندگی از فقرا و مساکین غافل نشویم و درحد توان خود هرچند کم به آنها کمک کنیم و خیری برسانیم.
به دور و اطراف خود بنگریم که چقدر خداوند نعمتهای فراوانی به ما عطاء کرده و ما از آنها غافلیم.
سعی کنیم نعمتهای فراوانی که خداوند به ما ارزانی کرده را ببینیم و هر روز به خاطر آنها از خداوند شاکر و سپاسگزار باشیم.
سعی کنیم از داشته هایمان بهترین استفاده را ببریم نه اینکه مدام حسرت نداشته ها را بخوریم.

اسماء صالحی نژاد
خداوند در همه حال یار و یاور رسول الله بوده و هست؛ برای امتحان وحی نازل نکرده تا میزان صبر پیامبر بیشتر بر مشرکین آشکار گردد و اینکه بدانند از کودکی تا بزرگسالی بی وقفه عنایت الله شامل حالش بوده است. از این رو این سوره ی عظیم با نکاتی گرانقدر، از جمله تنها نگذاشتن پیامبر در هیچ زمان نه شب نه روز، احترام به حقوق فقرا و مستمندان و از خود نراندن آنها و بر شمردن نعمتها و کرامات از بدو تولد تا بزرگسالی و شکر نعمتها بازگو نمود.

لیلا محمدی
چه زیبا خداوند با پیامبرش حضرت محمد(صلی الله علیه وسلم ) سخن می گوید. و قلب پیامبر(صلی الله علیه وسلم) را آرام می کند.
و به او یادآور می شود؛ ای پیامبر مهربانی ها! من تو را رها نکرده ام و بر تو خشم نگرفته ام صبور باش که بار دیگر بر تو وحی نازل می کنم.
و آخرت برای تو بهتر از دنیا است. در واقع به همه ما یادآور می شود که دنیا جای خوبی برای ماندن نیست.
به پیامبر (صلی الله علیه وسلم) یادآوری می کند که در تمام لحظات و دوران های سخت زندگی کنارش بوده: در زمان یتیم بودنش او را پناه داد؛ در زمان سرگشتگی اش او را راهنمایی کرد وقتی فقیر بود او را ثروتمند کرد.
پس به شکرانه این همه نعمت، ای پیامبر و ای بشر:
-به یتیم ظلم نکن.
-گدا را با خشونت مران.
-و همیشه نعمت های خدا را بازگو کن و شکر گذار باش.

فاطمه شمسی پور
نکات مهم سوره:
خداوند به پیامبرش فضل و کرم و انعامی عطاء کرده است.
خداوند از همان ابتدای خلقت، پیامبر را دوست داشته و به حال خود وانگذاشته است.
آخرت را برایش از دنیا نیکوتر دانسته و مژده بخششی را در آخرت به او داده و احترام و اکرام را یاد آور شده که برای پیامبر آماده کرده است؛ از جمله شفاعت کبری.
شکی نیست که پیامبر یتیمی بود که خداوند او را در پناه خود قرار داد و توسط ابوطالب سرپناهی برای او ایجاد کرد.
پیامبر به شریعت و قرآن علم نداشت و این خداوند بود که او را به این علوم مفتخر نمود.
پیامبر در میان قومی گمراه بدنیا آمد و خداوند او را به رستگاری رساند. و نعمت هدایت را به او عطاء کرد.
در خاتمه سه توصیه شده است: محبت به یتیم، ترحم به نیازمند و دلجوی کردن از درماندگان و بینوایان.

فاطمه شاکری
(والضُّحَىٰ) [۹۳:۱]
(واللَّیْلِ إِذَا سَجَىٰ) [۹۳:۲]
۱-شب و روز از مخلوقات مهم خداوند است که مورد قسم واقع شدند.
۲-شب و روز ظرف زمان برای انجام فعالیت و تلاش و عبادت.
۳-گذر عمر بر اثر طی شدن شب و روز و از دست دادن بهترین سرمایه وجود.
(ما وَدَّعَکَ رَبُّکَ وَمَا قَلَىٰ) [۹۳:۳]
۱-عدم رهایی رسول اللّه(صلی الله علیه و آله و سلم) توسط خداوند و عدم خشم بر او.
۲-طولانی بودن ارتباط، دلیل بر بی توجهی نیست حکمتهای بی شماری در پی دارد.
۳-عدم موضع‌گیری داعی در برابر طولانی شدن نصرت الهی.
۴-نیاز داعی به ارتباط پیوسته با منبع انرژی.
۵-محرومیت و محدودیت، از لوازم ساخته شدن یک دعوتگر قوی و خستگی ناپذیر.
(ولَلْآخِرَهُ خَیْرٌ لَّکَ مِنَ الْأُولَىٰ) [۹۳:۴]
۱-نتیجه کار مهمتر از شروع آن است.(جوجه را آخر پاییز می شمارند.)
۲- یک کار وقتی کامل است که شروع و پایانی نیک داشته باشد.
۳-دنیا وسیله ای برای رسیدن به هدف(آخرت)
۴-احتمال شروعی مثبت و خاتمه ای منفی در کار یک دعوتگر و بر عکس.
ولَسَوْفَ یُعْطِیکَ رَبُّکَ فَتَرْضَىٰ [۹۳:۵]
ألَمْ یَجِدْکَ یَتِیمًا فَآوَىٰ [۹۳:۶]
ووَجَدَکَ ضَالًّا فَهَدَىٰ [۹۳:۷]
ووَجَدَکَ عَائِلًا فَأَغْنَىٰ [۹۳:۸]
۱-وعده عطاء و بخشش خداوند به رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم) تا حد رضایت او
۲-دلداری پروردگار مهربان به رسول بر حقش
۳-عطای خداوند بصورت مطلق شامل همه ی نعمتهای خاص او می گردد.
۴-عطاء و بخشش یاور مهربان موجب خشنودی درونی می گردد.
۵- از جمله عطاهای خاص خداوند بر رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم):
الف-اعطای بهترین پناهگاه در زمان یتیمی و بی کسی(پدر بزرگ و عمو با اکرام خاص به او)
ب-فرستادن نور هدایت و رسالت برای او در زمانی که بین افکار جاهلیت سر در گم بود.(ارسال وحی و انتخاب او به پیامبری)
ج-رهایی از فقر و گشایش در رزق و روزی بعد از تجربه تلخ بی چیزی (برکت در کارش برای ام المؤمنین خدیجه در سفر به شام و ازدواج با او و بخشیدن اموال خدیجه و نهایتاً فتح کشورها و کسب غنایم)
۶-لزوم یاد آوری نعمتهای خداوند بعد از وضعیت محرومیت خود برای ایجاد انگیزه شکر گذاری عطاء کننده.
۷- از جمله موارد مهم محرومیت، محرومیت از سرپرست، مال و هدایت است.
۸-خداوند علیم و خبیر و رحمن و رحیم برای رفع محرومیت از مؤمنین توجه ویژه و رحمت خاص دارد. ( و کان بالمؤمنین رحیما)
فأَمَّا الْیَتِیمَ فَلَا تَقْهَرْ [۹۳:۹]
وأَمَّا السَّائِلَ فَلَا تَنْهَرْ [۹۳:۱۰]
۱-نیاز افراد محروم از پدر و مال به حمایت مسؤولان و دعوتگران و افراد دارا و توانمند.
۲-احتمال بر خورد نابجا به یتیم و فقیر از طرف مسؤولین و توانمندان.
۳- ایتام و فقرا از جمله موارد امتحانی دعوتگران و اغنیاء بشمار می روند.
۴-کسی وضعیت دردناک محرومان را درک می کند؛ که خود آن را لمس کرده باشد.
۵-مهمترین نقطه قوت ایتام، فقرا و گمگشتگان کشف حقیقت، اینست که وجه مشترکی با رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم ) دارند.
وأَمَّا بِنِعْمَهِ رَبِّکَ فَحَدِّثْ [۹۳:۱۱]
۱-ذکر نعمت با عث شکر و شکر باعث جذب نعمت بیشتر می گردد.
۲-بازگو کردن موفقیتها و نعمتهای خاص خداوند به دیگران، شایسته است تواضع و شکر بدنبال داشته باشد نه فخر و کبر !
۳-باز گو کردن صحیح نعمت خداوند، شکر قلبی و عملی بدنبال دارد.