(خذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِینَ) [۷:۱۹۹]
گذشت داشته باش و آسانگیری کن و به کار نیک دستور بده و از نادانان چشم‌پوشی کن.
مونا جهانی
عفو پیشه کن “خذالعفو”: یعنی آنچه را که سهل و آسان است از اخلاق و اعمال و صدقات مردم، بگیر و بپذیر، بی‌آن‌که به امری مکلفشان گردانی که بر آنان دشوار است. سپس بعد از نزول این آیه، مسلمانان به اجرای حدود و پرداخت زکات مکلف شدند. لذا مراد از «عفو» در این آیه، در پیش‌گرفتن شیوه بخشایش و آسانگیری نه سخت‌گیری و فشار در رفتار و معامله با مؤمنان است.
آری! رسول خدا(صلّی الله علیه و آله و سلّم) به پیروی از این دستور هیچ‌گاه در میان دو کار مخیر ساخته نشدند، مگر اینکه آسان‌ترین آن را انتخاب کردند مشروط به اینکه آن کار آسان‌تر گناه نمی‌بود. چنانکه در حدیث شریف فرمودند: «آسان بگیرید و سخت نگیرید و بشارت دهید و نفرت برنینگیزید». «و به معروف امر کن» معروف: هر خصلت پسندیده‌ای است که عقلها آن را بپسندد و روانها بدان اطمینان یابد «و از نادانان روی بگردان» یعنی: چون در دستور دادنشان به معروف، برای آنان حجت بر پا داشتی، اما آن کار معروف را انجام ندادند، در این صورت از آنان روی بر تاب و در مقابل این جهالتی که از آنان سر می‌زند، با آنان بگومگو و مشاجره نکن.
راهکار عملی من :
باید یادآور شد که قواعد و اصول سه‌گانه مطرح شده در این آیه، تبیین کننده اصول فضایل و مکارم اخلاقی در اموری است که به رفتار و معامله انسان با دیگران تعلق می‌گیرد. در حدیث شریف آمده است که چون این آیه نازل شد، رسول خدا(صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند: «ای جبرئیل! توضیح این آیه چیست؟ جبرئیل گفت: پروردگارت می‌فرماید: توضیح آیه این است که با کسی که با تو قطع پیوند می‌کند، بپیوندی و به کسی که تو را محروم می‌گرداند، بدهی و از کسی که بر تو ستم می‌کند، درگذری». جعفرصادق(رضی الله عنه) فرمود: «در این آیه، خداوند متعال پیامبرش را به مکارم اخلاق دستور می‌دهد و در قرآن، آیه‌ای جامع‌تر از این آیه درباره مکارم اخلاق وجود ندارد.
بانوی قلم
این آیه ای که به خاتم النبیین نازل شده می تواند درس بزرگی از اخلاق برایمان باشد.
اینجا آن چیزی که شایسته است با مردم آنگونه رفتار شود را به ما یاد می دهد.
می خواهد بگوید شایسته است که مسلمان با مردم باید آسان گیری کند.
می خواهد بگوید در تعامل با آنان روشی ساده و آسان در پیش گیرد.
می خواهد بگوید مردم را به آنچه که طبیعتشان با آن سازگار نیست را مکلف نکند.
می خواهد بگوید همیشه در قبال گفتار و کردار نیکوی دیگران سپاسگزاری کنید.
می خواهد بگوید هنگامی که تقصیر یا کوتاهی از دیگری سر زد چشم پوشی کنید.
می خواهد بگوید با کسانی که فقیر یا ناقص العقل هستند مهربان باشید.
می خواهد بگوید با کودکان و جوانان و کهنسالان هر کدام به مقتضای حالشان برخورد کنید.
راهکار عملی من :
حال که رسولمان در دین و دنیایش اینگونه خطاب شده پس ما هم تصمیم بگیریم.
با سخن خوب و کار زیبا و اخلاق و رفتار نیکو به اطرافیانمان فرمان بدهیم.
تلاش کنیم هر چیزی از ما به مردم می رسد یا باید تعلیم علم باشد یا تحریک و تشویق کردن بر انجام کار خوب از قبیل برقرار ساختن پیوند خویشاوندی؛ نیکی به پدر و مادر، اصلاح بین مردم، همکاری بر کار نیک، پرهیزگاری، باز داشتن از کار زشت، راهنمایی کردن به تحصیل منافع دینی و دنیوی.
موارد بیشتر
عفو و بخشش
مطالب مرتبط:
0 0 امتیازها
محبوبیت مقاله
مشترک شوید
0 دیدگاه
جدیدترین
قدیمترین بیشترین امتیاز