ویژگیهای رسول الله

(فَبِمَا رَحْمَهٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ ۖ وَلَوْ کُنْتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ ۖ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِی الْأَمْرِ ۖ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلِینَ) آل عمران ۱۵۹
از پرتو رحمت الهی است که تو با آنان (که سر از خطّ فرمان کشیده بودند ) نرمش نمودی. واگر درشتخوی و سنگدل بودی از پیرامون تو پراکنده می‌شدند. پس از آنان درگذر و برایشان طلب آمرزش نما و در کارها با آنان مشورت و رایزنی کن. و هنگامی که (پس از شور و تبادل آراء) تصمیم به انجام کاری گرفتی(قاطعانه دست به کار شو و) بر خدا توکّل کن؛ چرا که خدا توکّل‌ کنندگان را دوست می‌دارد.

فاطمه شاکری
(فَبِمَا رَحْمَهٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُم):
۱- نرمخویی رسول الله (صلی الله علیم و سلم) رحتمی از جانب الله بود.
۲- نرمخویی اکسیر جذب قلبهای سخت بشمار می رود.
۳- خلق و خوی نیک از صفات رحمت واسعه خداوند است.
۴- خوش اخلاقی از صفات بارز رهبر و مدیر موفق می باشد.
۵- رمز محبوبیت انسانها، خلق و خوی نرم می باشد.
(وَلَوْ کُنْتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِک):
۱- قلب سخت عامل مهم پراکندگی افراد.
۲- نیاز انسانها به قلب مهربان.
(فَاعْفُ عَنْهُم):
۱- گذشت ازاخلاق بزرگان است.
۲- محو کردن گناهان و خطاهای دیگران از دل، رمز جذب دیگران است.
۳- احتمال وجود مشکلات و کم کاریها و خطاهای افرادی که در ارتباط با هم هستند.
(وَاسْتَغْفِرْ لَهُم):
۱- طلب بخشش برای اطرافیان از موارد مهم اخلاص است.
۲- نیاز یک رهبر و مدیر به پاک شدن افرادش از رذایل اخلاقی و رفتاری.
۳- تأثیر دعای بزرگتر نسبت به افراد تحت فرمان.
همچون والدین، معلمان، مدیران، مسئولین، و رهبران نسبت به افراد تحت تکفل خود.
۴- نیاز افراد به دعای بزرگترها وگذشت از کم کاریهای احتمالی.
(وَشَاوِرْهُمْ فِی الْأَمْر):
۱- مشورت در کار با متخصصین امر، کلید موفقیت.
۲- مشورت با افراد تحت تکفل، رمز همدلی.
۳- مشورت با اطرافیان و مخاطبان در حیطه ی کاری مربوطه، باعث تقسیم مسئولیتها و کاهش بار مدیر و مسئول می گردد.
۴- مشورت کردن با مخاطبان، باعث اعتماد به نفس در افراد و تربیت نیروی کارآمد مدیریتی می گردد.
۵- استفاده از مشورت بعنوان یک وسیله مشروع در انجام کار.
(فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ):
۱- مشورت وسیله است نه هدف.
۲- تصمیم گیرنده اصلی، خود فرد است نه مشاوران.
۳- مشاوره در کارهای مهم با اهلش، در تصمیم گیری صحیح و قاطع مؤثر است.
۴- بعد از تحقیق و تفحص از راه مشاوره، شایسته نیست تردید و دو دلی در انجام کار حاکم باشد.
۵- نیاز به تصمیم قاطع برای اجرای کار، بعد از کسب معلومات لازم.
۶- مهمترین و حسن ختام وسیله ها ی مؤثر، اعتماد ۱۰۰% به الله می باشد.
۷- وظیفه ی هر رهبر و مسئول در هر رده ای، گرفتن وسیله مشروع برای کاهش ضریب خطا در کار است.
(إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلِینَ):
۱- متوکلان به الله، موفقترین افرادند.
۲- از جمله محبوبان الله متوکلان هستند.
۳- معنی اصلی توکل یعنی؛ گرفتن وسیله مشروع، و واگذار کردن نتیجه کار به الله، که رب العالمین است.
کسی که الخالق والقدیر والعزیز و الرحمن و الرحیم و المالک والملک و دارای بقیه اسماء و صفات نیک است.
اقول هذا والله اعلم بالصواب

امینه حیدری
مخاطب این آیه تنها رسول الله(صلی الله علیه وسلم) نمی باشد بلکه ما هم مخاطب این آیه می باشیم.
زیرا این آیه ویژگی های اخلاقی یک مسلمان را برای ما بیان می کند.
از جمله این ویژگی ها:
۱- نرم خویی در مقابل مردم:
چون سنگدلی و قساوت قلب باعث پراکندگی مردم از پیرامون ما می شود.
۲- طلب استغفار برای مخالفان خود.
۳- مشورت کردن در اُمور با دیگران و نظرات دیگران را جویا شدن.
۴- توکل بر خدا:
بعد از تصمیم گیری بر خدا توکل کنیم.
زیرا هر کس بر خدا توکل کرد، خدا برای او کافیست .

امینه راست بالا
-چهار ویژگی رسول الله که او را الگوی جهانیان قرار داد و دینش را در مدت زمانی کوتاه در قلوب عرب وعجم تا ابد نهادینه کرد:
۱- مهربانی و نرمخویی ودلسوز بودنش
۲- اهل گذشت و دعا بودنش
۳- اهل مشورت بودن
۴- ومتوکل بودن
– این چهاراصل، فرمول هایی هستند که هرمسلمان و دعوتگری نیز باید از اُسوه خود درس گیرد و در مسیرش ازآن استفاده کند و زیوندگی به این اخلاق تنها برای رسول الله نیست!
– توکل کردن در مسیر، و واگذاری نتیجه به بالاترین معبود، خود نوعی آرامش است، والله متوکلین را دوست دارد و خود آنها را یاری می کند .
– نرم خویی و انعطاف باعث جذب دیگران و برخلاف آن تند خویی و خشکی سبب دور شدن وعدم تأثیر گذاری است. (مهربانی کلید وارد شدن به قلب هاست) که پیامبران از آن بهره مند بودند .
– یکی از راههای رسیدن به آرامش چشم پوشی و دعا کردن است، دعا کردن برای کسانی که ازتو متنفرهستند و برترین بدی ها را در حقت انجام دادند، این خود نوعی بزرگ منشی و رسیدن با آرامش است که رسول الله در قبال مخالفانش و کفار از این سلاح ارزشمند گذشت و دعا بهره مند بود و در سیره نمونه های بسیار دارد.
-آیا کسی را دیده ای که همیشه بر سرش آشغال خالی کنند و اگر روزی آن شخص نباشد، سراغش را بگیری و به عیادتش بروی!؟ آیا دیده ای جز رسول الله !؟
-چه کسی را دیده ای که بزرگترین دشمنان دیروزش را ببخشد و خانه اش را جایی برای امان قرار دهد!؟ و بگوید “اذهبو و انتم طلقا” !؟ جز رسول الله !
-چه کسی را دیده ای که درعین داشتن قدرت و توان واجازه نابودی درحق دشمنانش در سفر طائف بگوید: یا الله نه !
شاید از نسل آنان کسانی باشند ….!؟ جز رسول الله!
– چه کسی را دیده ای که برای هدایت بزرگترین و سرسخت ترین دشمنانش(عمرو بن هشام، عمر بن خطاب) دعا کند!؟ جز رسول الله!
– چه کسی را دیده ای که از تمام مال و قدرت و مکنت دنیا و جاه جلال بگذرد و بگوید: اگر ماه را در دست چپم و خورشید را در دست راستم …هرگز! هرگز از راه الله دست بر نخواهم داشت؟! جز رسول الله !
و صدها رحمت دیگر که شخصیت والایش را رحمت للعالمین قرار داده و دینش را تا ابد جاوید …
واما …
مسلمانانی را دیده ای که که چون رسولش درس اخلاق و مدارا و گذشت گرفته باشند!؟
چرا مسلمان نماهای امروز، داعشی و داعش نماها، رسول مهربانی را نشناخته اند واز اخلاق والایش چیزی به یادگار نبرده اند!؟
چرا چیزی جز انزجار در قلب ها به یادگار نگذاشته اند؛ زیرا “کنت فظاً غلیظ القلب لانفضو ا من حولک” شامل حال آنها گشته و اُسوه والای خود را فراموش کرده و به جای درس مهربانی، درس نا مهربانی می دهند!
و رسول مهربانی را نشناخته و از دینش چیزی نیاموخته !

حلیمه شکوری
-عامل اول برای نفوذ و توسعه اسلام در هر جا خود قرآن است و محتوای قرآن. ولی از قرآن که صرف نظر بکنیم شخصیت رسول اکرم(صل الله علیه وسلم)، خلق و خوی رسول اکرم سیره رسول اکرم، طرز رفتار رسول اکرم، نوع رهبری و مدیریت رسول اکرم.
-عامل دوم نفوذ وتوسعه اسلام است و حتی بعد از وفات پیغمبر اکرم، هم تاریخ زندگی پیغمبر اکرم یعنی؛ سیره او که بعد در تاریخ نقل شده است- خود این سیره تاریخی – عامل بزرگی بوده است برای پیشرفت اسلام(فیما رحمه من الله لنت لهم) خدا به پیغمبرش خطاب می کند: ای پیامبر گرامی ! به موجب رحمت الهی به تو، در پرتو لطف خدا، تو نسبت به مسلمین اخلاق لین و نرم و بسیار ملایمی داری، نرمش داری ملایم هستی، روحیه تو روحیه ای است که با مسلمین همیشه در حال ملایمت و حلم و بردباری و حسن خلق و حسن رفتار و تحمل و عفو و امثال اینها هستی.
(و لو کنت فظاً غیظ القلب لا نفضوا من حولک’) اگر این خلق و خوی تو نبود اگر به جای این اخلاق نرم و ملایم اخلاق خشن و درشتی داشتی مسلمانان از دور تو پراکنده می شدند، یعنی این اخلاق تو خود یک عاملی است برای جذب مسلمین.
-این خودش نشان می دهد که رهبر، مدیر و آنکه مردم را به اسلام دعوت کند و می خواند یکی از شرائطش این است که در اخلاق شخصی و فردی نرم و ملایم باشد. نرمش در مسائل شخصی و صلابت در مسائل اصولی.
-در آنجا پیغمبر صد در صد صلابت داشت یعنی؛ انعطاف ناپذیر بود. یک وقت کسی رفتار بدی می کرد راجع به شخص پیغمبر، مثلاً اهانت می کرد به شخص پیغمبر، پیامبر گذشت می کرد.
– و خودمان نیز درسهایی دیگر از این آیه شریفه باید بگیریم و عملی کنیم در زندگی روزمره خود:
۱. گذشت از لغزش دیگران.
۲.عفو گناهکاران و طلب آمرزش براى آنان از آفریدگار هستى.
۳. مشورت در تدبیر اُمور و تنظیم شئون خود و جامعه.
۴. پرهیز از تندى در گفتار و خشونت در کردار.
۵. اجتناب از به فراموشى‏ سپردن ارزشها وظرافتهاى اخلاقى و انسانى.
۶. و دیگر توکّل و اعتماد به خداوند درهمه اُمور……
– افزون بر اینها، آیه شریفه بیانگراین واقعیت است که اگر درپرتو مهر و لطف خدا، آن نرمخویى و اخلاق وصف ‏ناپذیر در پیامبر گرامى جلوه‏گر نبود، کسى به دعوت او دل نمى‏سپرد و در راه دین و آرمان آن حضرت و آفریدگارش، جان و مال نثار نمى‏کرد.

لیلا محمدی
“از محبت خارها گل می شود”
آری! مردم متعصب وتند خوی عرب در آن زمان فقط عنصری به نام محبت می تواند آنان را نرم کند وچه کسی بهتر از محمد مصطفی(صلی الله علیه وسلم) امین مردم مکه، کسی که دست مهر ومحبتش را برسر کودکان یتیم می کشد، هم بازی آن ها می شود وقلبی همچون باران دارد.
– واگر چنین قلبی ومحبتی را نداشت هیچ کس به طرف او نمی آمد وطرد می شد وآن وقت رسالت الهی چه می شد؟
(فاعف عنهم واستغفر لهم): محمد مصطفی(صلی الله علیه وسلم) می بخشد کسانی را که با او بد رفتاری کردند وبالاتر ازآن برایشان طلب استغفار می کند، چه پیامبر مهربانی !
– مشورت را در زندگی اش همیشه دارد واز اصحابش مشورت می گیرد. یعنی؛ هیچ وقت خود رأی نیست.
(فاذا عزمت فتوکل علی الله ان الله یحب المتوکلین )
برخدا توکل می کند چرا که خداوند توکل کنندگان را دوست دارد.
-پس ما هم به تبعیت از پیامبر مهربانمان :
-مهربانی را سرلوحه زندگی مان قرار می دهیم تا با این مِهر، دین اورا گسترش دهیم.
-در اُمور زندگی با افراد معتمد مشورت می کنیم وبر خداوند بلند مرتبه توکل می کنیم .

اسما صالحی نژاد
از ویژگی های بارز رسول خدا نرم خویی و عطوفت که زبان و دل رحیم ایشان مسبب این همه لطف و مهربانی بوده(از محبت خارها گل می شود) و دیگر گذشت کسی که در مقابل این همه اذیت و آزار باز هم خیرخواه بود و طلب بخشش از نزد الله برای مشرکین می کرد و مشورت در کارها و تکروی نکردن که باعث میشه نتیجه بهتری بگیریم و در آخر توکل کردن بر ذات بی همتا که همه چیز از او بدانیم؛ اگراین چهار ویژگی را سرمشق قرار دهیم دیگر شکست معنی ندارد.

عایشه طالبی
نکات اخلاقی ارزشمندی در این آیه نهفته است.
بطور خلاصه خداوند سخن از اسباب و وسایل لازم برای اتخاذ یک تصمیم صحیح به میان می آورد. در ابتدا فرمان عفو عمومی که لازمه یک قلب پاک هست را صادر می کند که نسبت به همدیگر گذشت و بخشش داشته باشیم. سپس برای محترم ساختن شخصیت مسلمانان و تجدید حیات فکری و روحیشان فرمان مشورت و در نهایت پس از امر مشورت که باید با نرم خویی همراه باشد به امر توکل فرمان می دهد که پس از مشورت و تصمیم گیری بر خدا توکل نمائید و این امر نیز باید با قاطعیت همراه باشد زیرا خداوند متوکلین را دوست می دارد.